<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><rss version="2.0"
	xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/"
	xmlns:wfw="http://wellformedweb.org/CommentAPI/"
	xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"
	xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom"
	xmlns:sy="http://purl.org/rss/1.0/modules/syndication/"
	xmlns:slash="http://purl.org/rss/1.0/modules/slash/"
	>

<channel>
	<title>choroby płuc &#8211; Radio Orthodoxia 102,7FM</title>
	<atom:link href="https://orthodoxia.pl/tag/choroby-pluc/feed/" rel="self" type="application/rss+xml" />
	<link>https://orthodoxia.pl</link>
	<description>Pierwsza w Polsce prawosławna rozgłośnia radiowa</description>
	<lastBuildDate>Sat, 01 Oct 2022 09:24:45 +0000</lastBuildDate>
	<language>pl-PL</language>
	<sy:updatePeriod>
	hourly	</sy:updatePeriod>
	<sy:updateFrequency>
	1	</sy:updateFrequency>
	<generator>https://wordpress.org/?v=5.8.20</generator>
	<item>
		<title>Pytanie do specjalisty &#8211; Palenie i zanieczyszczenie środowiska, przyczyną chorób płuc</title>
		<link>https://orthodoxia.pl/pytanie-do-specjalisty-palenie-i-zanieczyszczenie-srodowiska-przyczyna-chorob-pluc/</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Paulina Bojarska]]></dc:creator>
		<pubDate>Thu, 14 Jul 2022 17:50:00 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Pytanie do specjalisty]]></category>
		<category><![CDATA[choroby płuc]]></category>
		<category><![CDATA[orthodoxia]]></category>
		<category><![CDATA[palenie]]></category>
		<category><![CDATA[płuca]]></category>
		<category><![CDATA[prof. Kochanowicz]]></category>
		<category><![CDATA[pytanie do specjalisty]]></category>
		<category><![CDATA[Radio ORthodoxia]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://orthodoxia.pl/?p=18884</guid>

					<description><![CDATA[Palenie i zanieczyszczenie środowiska, przyczyną chorób płuc to temat ostatniej audycji z cyklu „Pytanie do specjalisty”. Gościem prof. Jana Kochanowicza był dr n. med. Łukasz Minarowski specjalista chorób płuc.]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[
<h3>Pytanie do specjalisty &#8211; Palenie, zanieczyszczenie środowiska, przyczyną chorób płuc</h3>



<h4>dr n. med. Łukasz Minarowski</h4>



<p>Wpływ palenia papierosów i zanieczyszczenia powietrza na choroby płuc to temat ostatniej audycji z cyklu „Pytanie do specjalisty”. Gościem prof. Jana Kochanowicza był dr Łukasz Minarowski z II Kliniki Chorób Płuc Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku</p>



<div style="height:5px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<div class="castos-player dark-mode" data-episode="18883" data-player_id="2084185887">
	<div class="player">
		<div class="player__main">
			<div class="player__artwork player__artwork-18883">
				<img src="https://orthodoxia.pl/wp-content/uploads/2022/07/IMG_0138-e1657712566715-150x150.jpg" alt="Radio Orthodoxia" title="Radio Orthodoxia">
			</div>
			<div class="player__body">
				<div class="currently-playing">
					<div class="show player__podcast-title">
						Radio Orthodoxia					</div>
					<div class="episode-title player__episode-title">Pytanie do specjalisty &#8211; Palenie i zanieczyszczenie środowiska, przyczyną chorób płuc</div>
				</div>
				<div class="play-progress">
					<div class="play-pause-controls">
						<button title="Play" class="play-btn">
							<span class="screen-reader-text">Play Episode</span>
						</button>
						<button title="Pause" class="pause-btn hide">
							<span class="screen-reader-text">Pause Episode</span>
						</button>
						<img src="https://orthodoxia.pl/wp-content/plugins/seriously-simple-podcasting/assets/css/images/player/images/icon-loader.svg" class="ssp-loader hide"/>
					</div>
					<div>
						<audio preload="none" class="clip clip-18883">
							<source src="https://orthodoxia.pl/podcast-player/18883/pytanie-do-specjalisty-palenie-i-zanieczyszczenie-srodowiska-przyczyna-chorob-pluc.mp3">
						</audio>
						<div class="ssp-progress" title="Seek">
							<span class="progress__filled"></span>
						</div>
						<div class="ssp-playback playback">
							<div class="playback__controls">
								<button class="player-btn__volume" title="Mute/Unmute">
									<span class="screen-reader-text">Mute/Unmute Episode</span>
								</button>
								<button data-skip="-10" class="player-btn__rwd" title="Rewind 10 seconds">
								<span class="screen-reader-text">Rewind 10 Seconds</span>
								</button>
								<button data-speed="1" class="player-btn__speed" title="Playback Speed">1x</button>
								<button data-skip="30" class="player-btn__fwd" title="Fast Forward 30 seconds">
									<span class="screen-reader-text">Fast Forward 30 seconds</span>
								</button>
							</div>
							<div class="playback__timers">
								<time class="ssp-timer">00:00</time>
								<span>/</span>
								<!-- We need actual duration here from the server -->
								<time class="ssp-duration">00:45:57</time>
							</div>
						</div>
					</div>
				</div>
								<nav class="player-panels-nav">
											<button class="subscribe-btn" id="subscribe-btn-18883" title="Subscribe">Subscribe</button>
																<button class="share-btn" id="share-btn-18883" title="Share">Share</button>
									</nav>
							</div>
		</div>
	</div>
		<div class="player-panels player-panels-18883">
				<div class="subscribe player-panel subscribe-18883">
			<div class="close-btn close-btn-18883">
				<span></span>
				<span></span>
			</div>
			<div class="panel__inner">
				<div class="subscribe-icons">
																																																																																						</div>
				<div class="player-panel-row">
					<div class="title">
						RSS Feed					</div>
					<div>
						<input value="https://orthodoxia.pl/feed/podcast" class="input-rss input-rss-18883" readonly />
					</div>
					<button class="copy-rss copy-rss-18883"></button>
				</div>
			</div>
		</div>
						<div class="share share-18883 player-panel">
			<div class="close-btn close-btn-18883">
				<span></span>
				<span></span>
			</div>
			<div class="player-panel-row">
				<div class="title">
					Share				</div>
				<div class="icons-holder">
					<a href="https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https://orthodoxia.pl/podcast/pytanie-do-specjalisty-palenie-i-zanieczyszczenie-srodowiska-przyczyna-chorob-pluc/&#038;t=Pytanie do specjalisty - Palenie i zanieczyszczenie środowiska, przyczyną chorób płuc"
					   target="_blank" rel="noopener noreferrer" class="share-icon facebook" title="Share on Facebook">
						<span></span>
					</a>
					<a href="https://twitter.com/intent/tweet?text=https://orthodoxia.pl/podcast/pytanie-do-specjalisty-palenie-i-zanieczyszczenie-srodowiska-przyczyna-chorob-pluc/&#038;url=Pytanie do specjalisty - Palenie i zanieczyszczenie środowiska, przyczyną chorób płuc"
					   target="_blank" rel="noopener noreferrer" class="share-icon twitter" title="Share on Twitter">
						<span></span>
					</a>
					<a href="https://orthodoxia.pl/podcast-player/18883/pytanie-do-specjalisty-palenie-i-zanieczyszczenie-srodowiska-przyczyna-chorob-pluc.mp3"
					   target="_blank" rel="noopener noreferrer" class="share-icon download" title="Download" download>
						<span></span>
					</a>
				</div>
			</div>
			<div class="player-panel-row">
				<div class="title">
					Link				</div>
				<div>
					<input value="https://orthodoxia.pl/podcast/pytanie-do-specjalisty-palenie-i-zanieczyszczenie-srodowiska-przyczyna-chorob-pluc/" class="input-link input-link-18883" readonly />
				</div>
				<button class="copy-link copy-link-18883" readonly=""></button>
			</div>
			<div class="player-panel-row">
				<div class="title">
					Embed				</div>
				<div style="height: 10px;">
					<input type="text" value='&lt;blockquote class=&quot;wp-embedded-content&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://orthodoxia.pl/podcast/pytanie-do-specjalisty-palenie-i-zanieczyszczenie-srodowiska-przyczyna-chorob-pluc/&quot;&gt;Pytanie do specjalisty &#8211; Palenie i zanieczyszczenie środowiska, przyczyną chorób płuc&lt;/a&gt;&lt;/blockquote&gt;
&lt;script type=&#039;text/javascript&#039;&gt;
&lt;!--//--&gt;&lt;![CDATA[//&gt;&lt;!--
		/*! This file is auto-generated */
		!function(d,l){&quot;use strict&quot;;var e=!1,n=!1;if(l.querySelector)if(d.addEventListener)e=!0;if(d.wp=d.wp||{},!d.wp.receiveEmbedMessage)if(d.wp.receiveEmbedMessage=function(e){var t=e.data;if(t)if(t.secret||t.message||t.value)if(!/[^a-zA-Z0-9]/.test(t.secret)){for(var r,i,a,s=l.querySelectorAll(&#039;iframe[data-secret=&quot;&#039;+t.secret+&#039;&quot;]&#039;),n=l.querySelectorAll(&#039;blockquote[data-secret=&quot;&#039;+t.secret+&#039;&quot;]&#039;),o=new RegExp(&quot;^https?:$&quot;,&quot;i&quot;),c=0;c&lt;n.length;c++)n[c].style.display=&quot;none&quot;;for(c=0;c&lt;s.length;c++)if(r=s[c],e.source===r.contentWindow){if(r.removeAttribute(&quot;style&quot;),&quot;height&quot;===t.message){if(1e3&lt;(a=parseInt(t.value,10)))a=1e3;else if(~~a&lt;200)a=200;r.height=a}if(&quot;link&quot;===t.message)if(i=l.createElement(&quot;a&quot;),a=l.createElement(&quot;a&quot;),i.href=r.getAttribute(&quot;src&quot;),a.href=t.value,o.test(a.protocol))if(a.host===i.host)if(l.activeElement===r)d.top.location.href=t.value}}},e)d.addEventListener(&quot;message&quot;,d.wp.receiveEmbedMessage,!1),l.addEventListener(&quot;DOMContentLoaded&quot;,t,!1),d.addEventListener(&quot;load&quot;,t,!1);function t(){if(!n){n=!0;for(var e,t,r=-1!==navigator.appVersion.indexOf(&quot;MSIE 10&quot;),i=!!navigator.userAgent.match(/Trident.*rv:11\./),a=l.querySelectorAll(&quot;iframe.wp-embedded-content&quot;),s=0;s&lt;a.length;s++){if(!(e=a[s]).getAttribute(&quot;data-secret&quot;))t=Math.random().toString(36).substr(2,10),e.src+=&quot;#?secret=&quot;+t,e.setAttribute(&quot;data-secret&quot;,t);if(r||i)(t=e.cloneNode(!0)).removeAttribute(&quot;security&quot;),e.parentNode.replaceChild(t,e)}}}}(window,document);
//--&gt;&lt;!]]&gt;
&lt;/script&gt;&lt;iframe sandbox=&quot;allow-scripts&quot; security=&quot;restricted&quot; src=&quot;https://orthodoxia.pl/podcast/pytanie-do-specjalisty-palenie-i-zanieczyszczenie-srodowiska-przyczyna-chorob-pluc/embed/&quot; width=&quot;500&quot; height=&quot;350&quot; title=&quot;&#8222;Pytanie do specjalisty &#8211; Palenie i zanieczyszczenie środowiska, przyczyną chorób płuc&#8221; &#8212; Radio Orthodoxia 102,7FM&quot; frameborder=&quot;0&quot; marginwidth=&quot;0&quot; marginheight=&quot;0&quot; scrolling=&quot;no&quot; class=&quot;wp-embedded-content&quot;&gt;&lt;/iframe&gt;'
					       class="input-embed input-embed-18883" readonly/>
				</div>
				<button class="copy-embed copy-embed-18883"></button>
			</div>
		</div>
			</div>
	
	</div>



<div style="height:23px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<div class="wp-block-columns">
<div class="wp-block-column is-vertically-aligned-center">
<div class="wp-block-columns">
<div class="wp-block-column">
<figure class="wp-block-image size-large is-resized"><img loading="lazy" src="https://orthodoxia.pl/wp-content/uploads/2021/11/logo-NOWE-1024x356.png" alt="" class="wp-image-16997" width="577" height="200" srcset="https://orthodoxia.pl/wp-content/uploads/2021/11/logo-NOWE-1024x356.png 1024w, https://orthodoxia.pl/wp-content/uploads/2021/11/logo-NOWE-300x104.png 300w, https://orthodoxia.pl/wp-content/uploads/2021/11/logo-NOWE-768x267.png 768w, https://orthodoxia.pl/wp-content/uploads/2021/11/logo-NOWE-1536x533.png 1536w, https://orthodoxia.pl/wp-content/uploads/2021/11/logo-NOWE.png 2001w" sizes="(max-width: 577px) 100vw, 577px" /></figure>
</div>



<div class="wp-block-column">
<figure class="wp-block-image size-large"><a href="https://podcasts.google.com/feed/aHR0cHM6Ly9vcnRob2RveGlhLnBsL2ZlZWQvcG9kY2FzdA"><img loading="lazy" width="1024" height="260" src="https://orthodoxia.pl/wp-content/uploads/2021/11/Google-Podcast-Logo-1024x260.png" alt="" class="wp-image-16934" srcset="https://orthodoxia.pl/wp-content/uploads/2021/11/Google-Podcast-Logo-1024x260.png 1024w, https://orthodoxia.pl/wp-content/uploads/2021/11/Google-Podcast-Logo-300x76.png 300w, https://orthodoxia.pl/wp-content/uploads/2021/11/Google-Podcast-Logo-768x195.png 768w, https://orthodoxia.pl/wp-content/uploads/2021/11/Google-Podcast-Logo.png 1072w" sizes="(max-width: 1024px) 100vw, 1024px" /></a></figure>
</div>
</div>
</div>



<div class="wp-block-column">
<div class="wp-block-columns">
<div class="wp-block-column">
<figure class="wp-block-image size-large"><a href="https://podcasts.apple.com/us/podcast/radio-orthodoxia/id1595830803"><img loading="lazy" width="1024" height="262" src="https://orthodoxia.pl/wp-content/uploads/2021/11/Listen-on-Apple-Podcasts-badge-1024x262.jpg" alt="" class="wp-image-16932"/></a></figure>
</div>



<div class="wp-block-column">
<figure class="wp-block-image size-large is-resized"><a href="https://open.spotify.com/show/5Nd4Nq0U5gZYWkqAk4EReD"><img loading="lazy" src="https://orthodoxia.pl/wp-content/uploads/2021/11/Spotify_Logo_CMYK_Green-1-1024x307.png" alt="" class="wp-image-16955" width="325" height="96" srcset="https://orthodoxia.pl/wp-content/uploads/2021/11/Spotify_Logo_CMYK_Green-1-1024x307.png 1024w, https://orthodoxia.pl/wp-content/uploads/2021/11/Spotify_Logo_CMYK_Green-1-300x90.png 300w" sizes="(max-width: 325px) 100vw, 325px" /></a></figure>
</div>
</div>



<p></p>
</div>
</div>



<p><strong>Wpływ palenia papierosów i zanieczyszczenia powietrza na choroby płuc to temat ostatniej audycji z cyklu „Pytanie do specjalisty”. Gościem prof. Jana Kochanowicza był dr Łukasz Minarowski z II Kliniki Chorób Płuc Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku</strong></p>



<p><strong>Moda na palenie papierosów, wydaje się, że już przebrzmiała. Czy rzeczywiście tak jest?</strong></p>



<p>Mam nadzieję, że tak. Palenie papierosów było szczególnie modne w XX wieku, obecnie młodzi ludzie na szczęście coraz mniej postrzegają palenie jako oznakę dorosłości i dojrzałości. To wyjdzie na dobre, jeśli nie już, to za 20-30 lat. Mówiąc o paleniu, mam na myśli też papierosy elektroniczne, cygara, fajki &#8211; wszelkiego rodzaju wyroby tytoniowe, substancje, które w postaci dymu dostarczane są do układu oddechowego. Dotyczy to także marihuany, bo tu też mamy dym tytoniowy zawierający substancje rakotwórcze.&nbsp;&nbsp;</p>



<p><strong>Skąd wzięła się moda na palenie? Co takiego jest w dymie tytoniowym, że jest taka chęć palenia wyrobów tytoniowych?</strong></p>



<p>Można powiedzieć, że za palenie tytoniu możemy podziękować Krzysztofowi&nbsp; Kolumbowi, który spowodował sprowadzenie tej rośliny do Europy. W krajach Ameryki Łacińskiej, tytoń był znany jako używka, poprawiał koncentrację, dodawał energii. Został sprowadzony do Europy w okresie odkryć geograficznych. Stawał się powoli modny, a rozkwit mody na palenie przypada na koniec XIX wieku i XX wiek, przede wszystkim lata 20. i 30. XX wieku, gdy palenie było bardzo modne, było symbolem emancypacji, wyzwolenia, dojrzałości. Tytoń zawsze pełnił rolę swego rodzaju waluty, mógł być wymieniony na inne towary czy usługi. W okresie Polski powojennej bardzo często służył jako waluta do wypłacania ekwiwalentów, np. żołnierze w wojsku otrzymywali żołd w postaci papierosów. Co oznaczało bardzo powolne przenikanie do świadomości ludzi jako coś powszechnego, substytutu środka płatniczego. Reklamy wyrobów tytoniowych były powszechne w latach 60. w&nbsp; telewizji, może nie w Polsce, ale w USA. Ikoną palenia był kowboj, który palił papierosy znanej marki. Tak to utrzymywało się do lat 90., kiedy pojawiły się pierwsze prace, mówiące o tym, że palenie papierosów i wyrobów tytoniowych zwiększa ryzyko chorób układu oddechowego, ale nie tylko, bo także chorób układu sercowo-naczyniowego, nerwowego, ale też nowotworów płuc, żołądka, pęcherza moczowego, przewodu pokarmowego. Zaczęto wiązać palenie papierosów z chorobowością. Problemem było to, że papierosy tak były zakorzenione w kulturze i mentalności ludzi, że przejście od tego co powszechne i lubiane, do czegoś co złe i chorobotwórcze, wymagało zmiany dwóch- trzech pokoleń. Teraz jako pulmonolodzy zbieramy żniwo palenia papierosów i wyrobów tytoniowych z lat 50.- 80. XX wieku, natomiast nie wiemy jakie będą skutki odległe nowych wyrobów tytoniowych, za lat 10-12. Na szczęście w Europie coraz mniej młodych osób sięga po papierosy. Coraz bardziej kojarzymy tytoń jako coś, co jest szkodliwe. Wyroby tytoniowe zniknęły z miejsc publicznych, zniknęły z filmów, raczej nie zobaczymy już aktora z papierosem na ekranie.</p>



<p><strong>Psychostymulacja, poprawa sił witalnych, to brzmi atrakcyjnie. A co w dymie tytoniowym sprawia, że jest przyczynkiem wielu niebezpiecznych chorób?</strong></p>



<p>Za poprawę nastroju i wszelkiego rodzaju korzystne efekty stymulacyjne odpowiada nikotyna. Nikotyna jest jedną z najsilniejszych trucizn, jakie zna ludzkość. Niewielka jej ilość, właściwie jedna kropla czystej nikotyny, jest w stanie zabić człowieka. Ale w papierosie jej ilość jest znikoma. Niewiele też dostaje się do krwi, ale wystarczająco, by wywołać efekty psychostymulujące. Za niekorzystne działanie palenia na układ oddechowy i wywoływanie chorób odpowiadają wszelkie substancje, które dostarczane są z dymem tytoniowym przez układ oddechowy do krwioobiegu człowieka. Są to substancje wynikające ze spalania w bardzo wysokiej temperaturze suszu tytoniowego, ale również stosowanego w&nbsp; wyrobach tytoniowych papieru i substancji chemicznych, którymi jest nasączony. W przypadku e-papierosów są to liquidy i metabolity gliceryny, które podgrzane do wysokiej temperatury będą tworzyć&nbsp; tzw. związki aromatyczne, głównie benzopireny, które działają silnie rakotwórczo. Jeden papieros raczej nikogo nie zabije, ale jak ktoś powtarza rytuał palenia papierosa, cygara, fajki czy e-papierosa codziennie, kilka, kilkanaście czy kilkadziesiąt razy dziennie, przez rok, 5, 10, 30 czy 60 lat, zwiększa szansę na to, że w pewnym momencie komórki, które odnawiają się w naszym organizmie codziennie, zaczną dzielić się w sposób niekontrolowany i zacznie powstawać nowotwór.&nbsp;</p>



<p><strong>Swego czasu przeczytałem, że w dymie tytoniowym potrafi być 2 tys. różnego rodzaju toksycznych substancji, łącznie z trutką na szczury…</strong></p>



<p>Tak jak wspominałem, spalanie jakichkolwiek substancji biologicznych w wysokiej temperaturze,&nbsp; a końcówka żarzącego się papierosa osiąga w trakcie zaciągania się 700 st. C., jest szkodliwe. W dymie tytoniowym mamy prawie całą tablicę Mendelejewa, a związki chemiczne, które powstają w tak ekstremalnych warunkach, będą bardzo różnorodne. Natomiast w dymie tytoniowym z papierosów znanych i potwierdzonych jest ok. 55 kancerogenów, czyli substancji rakotwórczych, a w dymie z e-papierosów jest ok. 5 substancji, które mają silny związek z powstawaniem nowotworów różnych narządów.</p>



<p><strong>Jak dochodzi do powstania choroby nowotworowej? Czy to zaczyna się już w tym momencie, jak te komórki zaczną się błędnie dzielić?</strong></p>



<p>To właściwie początek. Organizm jest taką wspaniałą maszynerią, która nie tylko potrafi zastępować obumarłe lub wadliwe komórki nowymi komórkami (takie komórki z których powstają nowe komórki nazywamy pluripotencjalnymi, czyli mającymi zdolność do przekształcania się w inne dojrzałe komórki). Potrafi także usuwać obumarłe komórki i oznaczać te, które są na tyle wadliwe, że należy je zniszczyć. Jest to tzw. mechanizm apoptozy, czyli programowanej śmierci komórki i mechanizm nekrozy czyli zabijania komórki, która jest wadliwa.&nbsp;</p>



<p>Problemem jest to, że komórka, która zaczyna się dzielić w sposób niekontrolowany, ma w kodzie tzw. mutacje, które powodują, że ta komórka znika z celownika organizmu i układu odpornościowego, odpowiadającego za identyfikowanie nieprawidłowych komórek. Mówi się, że jedna komórka rozwija nowotwór, ale na pewno ta jedna komórka nie spowoduje śmierci człowieka. 1000 komórek zaczyna rozwijać nowotwór. 1000 komórek to jest pojemność ok. 1 milimetra kwadratowego. 1 centymetr sześcienny to od miliona do 10 mln komórek. Natomiast nowotwór wielkości&nbsp; 10 cm sześc. jest w stanie zabić człowieka. Dlatego, że to nowy twór, nowy organizm rosnący w organizmie, który już pełni swoje funkcje. Organizm nie potrafi się bronić przeciwko nowemu, innemu organizmowi. Jest tylko jedna sytuacja, w której w sposób kontrolowany dochodzi do takiego rozwoju – jest to ciąża, czyli powstanie nowego życia. Ale mamy tu specjalne narządy, organy, układ rozrodczy kobiety, który się dostosowuje do tej sytuacji. Natomiast gdy guzek rozwija się w dowolnym narządzie, w tym w płucu, takich mechanizmów nie mamy. I dlatego nazywamy to nowotworem.&nbsp;</p>



<p><strong>Czyli nasz układ odpornościowy jest oszukiwany, nowotwór rozwija się tak, że nasz organizm tego nie zauważa i dopiero jak osiągnie te duże rozmiary, rzędu 10 cm sześciennych, stanowi zagrożenie dla naszego organizmu. A czy możemy w jakiś sposób uchronić się przed tym zgubnym działaniem dymu tytoniowego? Może są jakieś leki, które pomogą zapobiec rozwojowi choroby?&nbsp;</strong></p>



<p>Wbrew pozorom profilaktyka i ochrona organizmu przed nowotworzeniem i zgubnym skutkiem wdychania dymu tytoniowego, jest bardzo prosta. Specyficznych leków nie ma, nie jesteśmy w stanie przywrócić równowagi organizmu sprzed palenia,&nbsp; ale możemy stosować to, co jest najłatwiejsze, a dla niektórych najtrudniejsze na świecie &#8211; to jest niewdychanie dymu papierosowego. Łatwo powiedzieć, często trudniej zrobić. Dlatego jeżeli ktoś nigdy nie palił &#8211; najprościej jest nigdy nie zaczynać. I dlatego tak ważne jest, by młodzi ludzie nie zaczynali palić. Stąd też wszelkie prace&nbsp; legislacyjne dążą do wyeliminowania sprzedaży wyrobów tytoniowych najmłodszym osobom.&nbsp;</p>



<p>Ale poza paleniem aktywnym, jest palenie bierne. Jeśli ktoś pali, to osoby w jego otoczeniu: małe dzieci, osoby starsze, do których będzie docierać dym tytoniowy, będą biernie palić. Takie dziecko nie obroni się przed dymem, który jest w jego otoczeniu, bo np. rodzic pali. Ten dym osiada na ubraniu, elementach wyposażenia mieszkania, meblach, powierzchniach, które nie zawsze łatwo wyczyścić. Badania pokazują, że dym tytoniowy, który długo przebywa na ubraniu palacza, tworzy jeszcze inne związki o działaniu rakotwórczym. Stąd np. wychodzenie na balkon, aby nie narażać rodziny, nie wystarcza, bo osoby, które dużo palą, przestają czuć zapach dymu tytoniowego, który jest przetrawiony przez wiele godzin. Jednym z naszych sposobów na sprawdzenie, czy ktoś pali, a się do tego nie przyznaje, jest powąchanie dokumentacji medycznej przez osobę, która nigdy nie paliła. Czasem też widać, że ktoś pali wyroby tytoniowe, nawet jak się do tego nie przyznaje, już po twarzy pacjenta, nazywamy to „facies nicotinica”.&nbsp;</p>



<p><strong>Do tego palce palacza też często mają żółtawy odcień.</strong></p>



<p>Żółtawy odcień skóry najczęściej jest u osób, które palą bardzo dużo, przez wiele lat. My w pulmonologii używamy takiego sformułowania jak paczkorok – czyli palenie jednej paczki papierosów dziennie przez rok. Jak ktoś ma na koncie 30-40 paczkolat, zwykle ma palce żółtobrązowe, widać wtedy nawet dokładnie, w którym miejscu trzyma papierosa. Ale też czasem osoby palące niewiele, czy używające fifki, takich palców nie będą miały. Najczęściej zależy to od tego, jakimi substancjami wysycony jest papierek, w który tytoń jest zawinięty.&nbsp;</p>



<p><strong>Poruszył pan temat palenia biernego. Czy w praktyce obserwujecie osoby, które nie paliły, a mają powikłania z tym związane</strong>?</p>



<p>Tak, jest to widoczne. Najczęściej pytając takie osoby, które mają np. pojedynczy guzek, czy współmałżonek pali albo palił, okazuje się że tak, i nasz pacjent miał przez wiele lat kilka godzin dziennie ekspozycji na dym tytoniowy w domu. Pytamy też jaki ma czy miał zawód – jeśli to praca biurowa, w jakich warunkach, była wykonywana. I okazuje się np.&nbsp; że ktoś pracował w zadymionym pomieszczeniu, bo na 4 osoby tylko ta jedna nie paliła. I tak 8 godzin dziennie przez 20 lat była eksponowana na dym tytoniowy. A jedna godzina biernego palenia równoważy wypalenie jednego papierosa samodzielnie. Czyli 8 godzin w takim towarzystwie to prawie pół paczki papierosów.</p>



<p><strong>Obecnie nie wyobrażamy sobie, że siedzimy w biurze w oparach dymu tytoniowego, ale kilkadziesiąt lat temu była to tzw. norma. Palenie bierne było takim samym problemem jak czynne. A czy jeśli palacz np. zimą w trosce o rodzinę zamiast wychodzić na balkon, uchyla okno i wydmuchuje dym na podwórko, to jest w stanie uchronić rodzinę przed tym biernym paleniem?</strong></p>



<p>To się nie uda, z fizyką nie jesteśmy w stanie walczyć. Zimne powietrze, które dociera przez otwarte okno, napływa szybciej niż wydmuchiwane przez palacza. Mało tego, to zimne powietrze, zgodnie z zasadami fizyki, będzie porywało ten dym i on się będzie unosił nad ziemią. Jak do tego dołożymy jeszcze zanieczyszczenie powietrza, które przez okno wpuszczamy do domu, to będzie dodatkowy czynnik uszkadzający układ oddechowy.</p>



<p><strong>Przepisy nie dopuszczają do palenia w przestrzeni publicznej, zamkniętej. Duża role odgrywa brak mody na palenie. Czy zaskutkuje to wyeliminowaniem palenia czy raczej wygra interes koncernów tytoniowych, bo to jest przecież potężny biznes?&nbsp;</strong></p>



<p>Używki są dużym zyskiem dla koncernów je produkujących, ale i zyskiem z podatku akcyzowego dla państwa. Wszelkiego rodzaju używki dają zysk, więc rząd nie zawsze chce obniżenia akcyzy, mimo że obniżenie podatków powoduje lepszy efekt, niż ich podwyższenie. W Polsce nie mamy jeszcze tak bardzo restrykcyjnego prawa w tym zakresie. Najbardziej restrykcyjne jest w Australii, gdzie wszystkie wyroby tytoniowe są sprzedawane w jednakowych szarych opakowaniach, nie zawierających żadnego logo, można tylko zwykłą czcionką ustalona odgórnie napisać nazwę marki papierosów. Natomiast koncerny tytoniowe są majętne i jak dany kraj chce wprowadzić restrykcyjną politykę antytytoniową, to dochodzą swoich praw związanych z utratą zysków. To powoduje, że biedniejsze kraje rezygnują z wprowadzania polityki antytytoniowej, co skutkuje utrzymaniem rynku zbytu dla wyrobów tytoniowych. W efekcie o ile w Europie obserwujemy duży spadek osób palących, według danych Eurostatu pali obecnie 10-12 proc. populacji europejskiej, to mamy wzrost palaczy w krajach Afryki, tych najbiedniejszych, tam gdzie koncerny tytoniowe zaczynają sprzedawać coraz więcej swoich wyrobów. To można nazwać nawet nowym kolonializmem.</p>



<p><strong>Czyli choć palenie kosztuje, to palą głównie biedni. Z drugiej strony jesteśmy coraz bardziej uświadomieni, nie ma mody na palenie i przyzwolenia na powikłania związane z paleniem.</strong></p>



<p>Zgadza się. Palenie jest bardzo drogim nałogiem, w sensie kosztów społecznych. Tu całe społeczeństwo prędzej czy później poniesie koszty, przez leczenie tych osób, które chorują na choroby odtytoniozależne i pośrednio, bo takie osoby, które chorują, będą rzadziej pracować, będą mieć częściej problemy z płodnością, będą wcześniej umierać. Co oznacza, że takie społeczeństwo będzie biednieć. Już dawno wykazano, że im niższy status socjoekonomiczny kraju, tym większa chorobowość i odwrotnie &#8211; im bardziej poprawiamy warunki gospodarcze, tym mniejsza chorobowość wynikająca np. z większej edukacji. Tu dużą rolę odgrywa zwłaszcza edukacja kobiet, które bardzo często są osobami, które stymulują inne osoby do zachowań prozdrowotnych. To ważne, aby edukacja docierała do jak największej części społeczeństwa. I żeby była na tyle otwarta, egalitarna, żeby móc mówić o przemianach na przestrzeni dziesiątek, a nawet setek lat.&nbsp; Ludzie mają to do siebie, że najczęściej myślą perspektywą bardzo krótką,&nbsp; najczęściej jednoroczną. Ciężko nam planować coś w perspektywie kilku lat czy dziesięcioletniej, a już na pewno nie w perspektywie jednego pokolenia. A rezygnacja z palenia to myślenie perspektywiczne dotyczące naszych wnuków.</p>



<p><strong>Jakie inne choroby, poza nowotworami, są związane z paleniem tytoniu?</strong></p>



<p>To choroby cywilizacyjne, które w chwili obecnej w krajach rozwiniętych zbierają największe żniwo, powodują największe problemy z leczeniem ludzi. Będą to przewlekłe choroby układu oddechowego, takie jak&nbsp; przewlekła obturacyjna choroba płuc, ale też choroby układu sercowo-naczyniowego: udowodniono, że miażdżyca i przewlekłe zespołu wieńcowe są wprost związane z częstością palenia papierosów. Ja studentom zawsze mówię, że gdy płuca chorują, serce też będzie chorowało w pewnym momencie&nbsp; i odwrotnie. Możemy tu mówić też o chorobach wydawałoby się nie związanych bezpośrednio z paleniem papierosów, np. chorobach układu moczowego, bo metabolity papierosów są wydalane przez nerki, kumulują się w moczu, stąd osoby palące papierosy częściej mają nowotwory ściany pęcherza moczowego. To będą też problemy z narządem wzroku, ze skórą, narządem głosu.&nbsp;</p>



<p>Należy też wspomnieć o tym, że choć obecnie palenie cygar czy fajki nie jest w Polsce tak bardzo popularne, to wiąże się to z innymi nowotworami. Palenie fajki może powodować nowotwory głowy i szyi, przede wszystkim wargi, języka. Palenie cygar to z kolei mniejsze ryzyko nowotworów płuc i oskrzeli, a większe głowy i szyi, bo osoby palące cygara z reguły nie zaciągają się dymem, a smakują tytoń.&nbsp;</p>



<p><strong>Na palenie mamy wpływ, możemy nie palić. Będziemy bogatsi, zdrowsi. Ale też zanieczyszczenie środowiska wpływa na występowanie chorób, a na wiele zanieczyszczeń nie mamy jednak wpływu. Jak to oddziałuje na nasze płuca i organizm?</strong></p>



<p>Na część problemów wynikających z zanieczyszczenia środowiska rzeczywiście nie mamy wpływu, bo to wynika ze zjawisk pogodowych, środowiskowych. Ale na zanieczyszczenie związane z działalnością człowieka mamy wpływ jak najbardziej. W perspektywie ekonomicznej, jednorocznej, to czy ja spalę dobrej jakości węgiel czy gaz, czy ogrzeję dom ropą, odnawialnymi źródłami energii – ludzie o tym nie myślą. Często okazuje się, że ekonomia jest lepszym stymulantem niż najlepsze proekologiczne. Obserwujemy, że paliwa kopalne są&nbsp; coraz droższe i coraz mniej dostępne, a im więcej będziemy ich spalać, tym gorzej będziemy się czuć. I znowu, tego efektu nie będziemy obserwować za rok, za dwa, czy za pięć lat. Coraz częściej będą zdarzać gorące lata, nam się to będzie podobać na urlopie nad morzem, natomiast mniej rolnikowi, który będzie zmagać się z suszą trwającą od kwietnia do sierpnia. A potem my to odczujemy w cenach za żywność w sklepach.&nbsp;</p>



<p>Okazuje się, że w krajach, które drastycznie zredukowały ilość wypalanych papierosów, częstość występowania chorób układu oddechowego wcale nie spadła, np. w Wielkiej Brytanii. Okazało się, że w grę wchodzi zanieczyszczenie środowiska. Spalanie paliw kopalnych i wydalanie do atmosfery dużych ilości związków o działaniu szkodliwym powoduje, że układ oddechowy będzie nie mniej narażony na działanie szkodliwe niż w przypadku palenia papierosów, a w niektórych sytuacjach nawet bardziej. Można powiedzieć, że my mieszkając na Podlasiu mamy to szczęście, że nasze środowisko jest względnie czyste. Dosyć mało otrzymujemy informacji, że danego dnia liczba pyłów zawieszonych w powietrzu o wielkości PM 10 czy PM 2,5 jest przekroczona, gdy w Polsce południowej zdarza się to regularnie. Na Śląsku widać, że gdy pogoda się zmienia, jest zimno, dymy wiszą nad miastem w postaci brązowej chmury. Oddychając tym, mamy bardzo duże ryzyko, że układ oddechowy zacznie się buntować, oskrzela zaczną się kurczyć, pojawi się kaszel, do tego stopnia, że osoby, które już wcześniej chorowały na choroby układu oddechowego w trakcie narażenia na substancje zawieszone w powietrzu, trafiają do szpitala, a nawet mogą umrzeć z powodu zaostrzenia choroby przewlekłej. Smog to nie tylko dymy, to też aerozole powstające w przypadku spalania różnych substancji, a także w wyniku działalności fabryk i dużych ośrodków przemysłowych. Także gazy kopalne jak metan czy butan, zwłaszcza produkty niepełnego spalania butanu w nieszczelnych, nieprawidłowo skonstruowanych kuchenkach gazowych wcale nie są lepsze niż dym papierosowy. Było badanie które wykazało, że osoby nigdy nie palące, narażone na spalanie niepełne butanu, rozwijają chorobę obturacyjną płuc w takim samym stopniu jak palacze tytoniu. Najwcześniej związek ten zaobserwowano w krajach Europy Zachodniej, przede wszystkim w Wielkiej Brytanii, w której w latach 70. Dokonano potężnej rewolucji zamykając dużą ilość kopalni, co niosło za sobą bardzo duże zmiany kulturalno-społeczne, bo mówimy o przestawieniu gospodarki na nowe tory. Zauważono, że unosząca się nad Londynem przez wiele tygodni chmura smogowa, czyli mieszanka dymów i pyłów, w połączeniu z wilgocią, spowodowała zgon ok. 40 tysięcy osób w krótkim czasie.&nbsp;&nbsp;&nbsp;</p>



<p>Natomiast w Polsce w zimie obserwujemy zwiększoną częstość zachorowań nie tylko na sezonowe choroby wirusowe czy bakteryjne, ale i zaostrzeń przewlekłych chorób układu oddechowego, gdy jest mroźna, sucha pogoda i ludzie zaczynają palić niskiej jakości opałem. Czuć wtedy w powietrzu zapach spalin, pyłów i dymów, a często&nbsp; i widać brązowy kolor śniegu.&nbsp;</p>



<p><strong>W Londynie poradzono sobie ze smogiem w ten sposób, że zakazano kominków, spalania paliw stałych, ogrzewanie jest możliwe teraz tylko gazowe albo elektryczne. Klimat poprawił się. Myślę, że przed taką koniecznością stoją i polskie miasta. Natomiast zanim do tego dojdzie, co mamy robić, gdy z jednej strony namawiamy wszystkich do aktywności ruchowej na zewnątrz, a powietrze jest zanieczyszczone. Spacerować czy nie spacerować?</strong></p>



<p>Na pewno w momencie, gdy raport smogowy informuje o dużej ilości pyłów zawieszonych w powietrzu, szczególnie poniżej 2,5 PM, nie wychodźmy na podwórko. Jak musimy wyjść to tylko z maseczką, najlepiej filtrującą, taką jak używana była w trakcie epidemii COVID-19, co pozwala ochronić układ oddechowy przed zanieczyszczeniami. Osoby, które lubią biegać przy ruchliwej drodze,&nbsp; muszą też pamiętać, że o ile na ogólną kondycję układu sercowo-naczyniowego będzie to dobrze wpływać, to na układ oddechowy&nbsp; już nie najlepiej.&nbsp;</p>



<p><strong>W naszym regionie swego czasu dobre opinie zyskały olejki eteryczne sosny supraskiej. Ma to znaczenie w chorobach płuc?</strong></p>



<p>Tu mówimy już o wpływie balneologii i medycyny fizykalnej, czyli oddziaływania związków chemicznych czy zjawisk fizycznych na zdrowie. Olejki eteryczne, które wywodzą się ze związków chemicznych zwanych terpenami, są obecne w środowisku człowieka właściwie wszędzie. Takim podstawowym związkiem chemicznym jest farnezol i tak naprawdę nasze wewnętrze hormony są też terpenami. Olejki eteryczne pochodzące z roślin nie tylko zawierają terpeny, ale i różnego rodzaju substancje zapachowe, o przeciwzapalnym działaniu, znane często w kulturze, medycynie od wielu lat. Przyjrzenie się ziołolecznictwu i medycynie naturalnej pokazuje często, że to te same substancje, tylko różniące się stężeniem &#8211; te o wyższym stężeniu, oczyszczone, są używane jako leki. Najprostszy przykład to kwas acetylosalicylowy, pozyskiwany na początku z kory brzozy. Olejki sosnowe dobrze działają w układzie oddechowym jeśli są podawane w niezbyt dużych stężeniach. Ułatwiają odksztuszanie śluzu, częściowo zwiększają przepływ krwi w błonie śluzowej, przez co łatwiej się oddycha.&nbsp; W bardzo małym stopniu działają też rozkurczająco na oskrzela. Najczęściej te substancje są stosowane w ilości&nbsp; kilku kropli, na chusteczkę, ubranie, ewentualnie do inhalacji. Leki rozszerzające oskrzela działają na pewno szybciej, silniej i dłużej w porównaniu do substancji naturalnych. Ale stosowanie olejków na pewno nie będzie szkodliwe. Przecież nawet jak idziemy do lasu sosnowego, oddycha się nam tam lepiej. Jest tam większe stężenie tlenu, możemy też w bardzo prosty sposób wyciszyć się przez przebywanie na łonie natury. W psychiatrii znane jest nawet leczenie za pomocą kąpieli leśnych. Więc jak najbardziej korzystajmy z tego, co natura nam daje i mamy na miejscu.&nbsp;</p>



<div style="height:16px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<hr class="wp-block-separator alignfull has-text-color has-background has-dark-gray-background-color has-dark-gray-color is-style-default" id="block-4f3887bc-4a49-499c-8a4d-a062a3ba296f"/>



<div class="wp-block-columns">
<div class="wp-block-column" style="flex-basis:100%">
<div class="wp-block-columns alignwide are-vertically-aligned-center"></div>
</div>
</div>



<hr class="wp-block-separator alignwide has-text-color has-background has-accent-background-color has-accent-color is-style-default"/>



<p></p>
]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
		<item>
		<title>Pytanie do specjalisty &#8211; Nowotwory płuc, diagnostyka i leczenie</title>
		<link>https://orthodoxia.pl/pytanie-do-specjalisty-rak-pluc/</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Paulina Bojarska]]></dc:creator>
		<pubDate>Thu, 30 Jun 2022 19:21:00 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Pytanie do specjalisty]]></category>
		<category><![CDATA[choroby płuc]]></category>
		<category><![CDATA[orthodoxia]]></category>
		<category><![CDATA[płuca]]></category>
		<category><![CDATA[prof. Kochanowicz]]></category>
		<category><![CDATA[pytanie do specjalisty]]></category>
		<category><![CDATA[Radio ORthodoxia]]></category>
		<category><![CDATA[rak płuc]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://orthodoxia.pl/?p=18827</guid>

					<description><![CDATA[Rak płuc był tematem ostatniej audycji z cyklu „Pytanie do specjalisty”. Gościem prof. Jana Kochanowicza była dr n. med. Katarzyna Guziejko z II Kliniki Chorób Płuc i Gruźlicy w Białymstoku.]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[
<h3>Pytanie do specjalisty &#8211; Nowotwory płuc, diagnostyka i leczenie</h3>



<h4>dr n. med. Katarzyna Guziejko</h4>



<p>Rak płuc był tematem ostatniej audycji z cyklu „Pytanie do specjalisty”. Gościem prof. Jana Kochanowicza była dr n. med. Katarzyna Guziejko z II Kliniki Chorób Płuc i Gruźlicy w Białymstoku.</p>



<div style="height:5px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<div class="castos-player dark-mode" data-episode="18828" data-player_id="854932816">
	<div class="player">
		<div class="player__main">
			<div class="player__artwork player__artwork-18828">
				<img src="https://orthodoxia.pl/wp-content/uploads/2022/07/IMG_9439-e1657135063361-150x150.jpg" alt="Radio Orthodoxia" title="Radio Orthodoxia">
			</div>
			<div class="player__body">
				<div class="currently-playing">
					<div class="show player__podcast-title">
						Radio Orthodoxia					</div>
					<div class="episode-title player__episode-title">Pytanie do specjalisty &#8211; Nowotwory płuc, diagnostyka i leczenie</div>
				</div>
				<div class="play-progress">
					<div class="play-pause-controls">
						<button title="Play" class="play-btn">
							<span class="screen-reader-text">Play Episode</span>
						</button>
						<button title="Pause" class="pause-btn hide">
							<span class="screen-reader-text">Pause Episode</span>
						</button>
						<img src="https://orthodoxia.pl/wp-content/plugins/seriously-simple-podcasting/assets/css/images/player/images/icon-loader.svg" class="ssp-loader hide"/>
					</div>
					<div>
						<audio preload="none" class="clip clip-18828">
							<source src="https://orthodoxia.pl/podcast-player/18828/pytanie-do-specjalisty-rak-pluc.mp3">
						</audio>
						<div class="ssp-progress" title="Seek">
							<span class="progress__filled"></span>
						</div>
						<div class="ssp-playback playback">
							<div class="playback__controls">
								<button class="player-btn__volume" title="Mute/Unmute">
									<span class="screen-reader-text">Mute/Unmute Episode</span>
								</button>
								<button data-skip="-10" class="player-btn__rwd" title="Rewind 10 seconds">
								<span class="screen-reader-text">Rewind 10 Seconds</span>
								</button>
								<button data-speed="1" class="player-btn__speed" title="Playback Speed">1x</button>
								<button data-skip="30" class="player-btn__fwd" title="Fast Forward 30 seconds">
									<span class="screen-reader-text">Fast Forward 30 seconds</span>
								</button>
							</div>
							<div class="playback__timers">
								<time class="ssp-timer">00:00</time>
								<span>/</span>
								<!-- We need actual duration here from the server -->
								<time class="ssp-duration">00:51:47</time>
							</div>
						</div>
					</div>
				</div>
								<nav class="player-panels-nav">
											<button class="subscribe-btn" id="subscribe-btn-18828" title="Subscribe">Subscribe</button>
																<button class="share-btn" id="share-btn-18828" title="Share">Share</button>
									</nav>
							</div>
		</div>
	</div>
		<div class="player-panels player-panels-18828">
				<div class="subscribe player-panel subscribe-18828">
			<div class="close-btn close-btn-18828">
				<span></span>
				<span></span>
			</div>
			<div class="panel__inner">
				<div class="subscribe-icons">
																																																																																						</div>
				<div class="player-panel-row">
					<div class="title">
						RSS Feed					</div>
					<div>
						<input value="https://orthodoxia.pl/feed/podcast" class="input-rss input-rss-18828" readonly />
					</div>
					<button class="copy-rss copy-rss-18828"></button>
				</div>
			</div>
		</div>
						<div class="share share-18828 player-panel">
			<div class="close-btn close-btn-18828">
				<span></span>
				<span></span>
			</div>
			<div class="player-panel-row">
				<div class="title">
					Share				</div>
				<div class="icons-holder">
					<a href="https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https://orthodoxia.pl/podcast/pytanie-do-specjalisty-rak-pluc/&#038;t=Pytanie do specjalisty - Nowotwory płuc, diagnostyka i leczenie"
					   target="_blank" rel="noopener noreferrer" class="share-icon facebook" title="Share on Facebook">
						<span></span>
					</a>
					<a href="https://twitter.com/intent/tweet?text=https://orthodoxia.pl/podcast/pytanie-do-specjalisty-rak-pluc/&#038;url=Pytanie do specjalisty - Nowotwory płuc, diagnostyka i leczenie"
					   target="_blank" rel="noopener noreferrer" class="share-icon twitter" title="Share on Twitter">
						<span></span>
					</a>
					<a href="https://orthodoxia.pl/podcast-player/18828/pytanie-do-specjalisty-rak-pluc.mp3"
					   target="_blank" rel="noopener noreferrer" class="share-icon download" title="Download" download>
						<span></span>
					</a>
				</div>
			</div>
			<div class="player-panel-row">
				<div class="title">
					Link				</div>
				<div>
					<input value="https://orthodoxia.pl/podcast/pytanie-do-specjalisty-rak-pluc/" class="input-link input-link-18828" readonly />
				</div>
				<button class="copy-link copy-link-18828" readonly=""></button>
			</div>
			<div class="player-panel-row">
				<div class="title">
					Embed				</div>
				<div style="height: 10px;">
					<input type="text" value='&lt;blockquote class=&quot;wp-embedded-content&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://orthodoxia.pl/podcast/pytanie-do-specjalisty-rak-pluc/&quot;&gt;Pytanie do specjalisty &#8211; Nowotwory płuc, diagnostyka i leczenie&lt;/a&gt;&lt;/blockquote&gt;
&lt;script type=&#039;text/javascript&#039;&gt;
&lt;!--//--&gt;&lt;![CDATA[//&gt;&lt;!--
		/*! This file is auto-generated */
		!function(d,l){&quot;use strict&quot;;var e=!1,n=!1;if(l.querySelector)if(d.addEventListener)e=!0;if(d.wp=d.wp||{},!d.wp.receiveEmbedMessage)if(d.wp.receiveEmbedMessage=function(e){var t=e.data;if(t)if(t.secret||t.message||t.value)if(!/[^a-zA-Z0-9]/.test(t.secret)){for(var r,i,a,s=l.querySelectorAll(&#039;iframe[data-secret=&quot;&#039;+t.secret+&#039;&quot;]&#039;),n=l.querySelectorAll(&#039;blockquote[data-secret=&quot;&#039;+t.secret+&#039;&quot;]&#039;),o=new RegExp(&quot;^https?:$&quot;,&quot;i&quot;),c=0;c&lt;n.length;c++)n[c].style.display=&quot;none&quot;;for(c=0;c&lt;s.length;c++)if(r=s[c],e.source===r.contentWindow){if(r.removeAttribute(&quot;style&quot;),&quot;height&quot;===t.message){if(1e3&lt;(a=parseInt(t.value,10)))a=1e3;else if(~~a&lt;200)a=200;r.height=a}if(&quot;link&quot;===t.message)if(i=l.createElement(&quot;a&quot;),a=l.createElement(&quot;a&quot;),i.href=r.getAttribute(&quot;src&quot;),a.href=t.value,o.test(a.protocol))if(a.host===i.host)if(l.activeElement===r)d.top.location.href=t.value}}},e)d.addEventListener(&quot;message&quot;,d.wp.receiveEmbedMessage,!1),l.addEventListener(&quot;DOMContentLoaded&quot;,t,!1),d.addEventListener(&quot;load&quot;,t,!1);function t(){if(!n){n=!0;for(var e,t,r=-1!==navigator.appVersion.indexOf(&quot;MSIE 10&quot;),i=!!navigator.userAgent.match(/Trident.*rv:11\./),a=l.querySelectorAll(&quot;iframe.wp-embedded-content&quot;),s=0;s&lt;a.length;s++){if(!(e=a[s]).getAttribute(&quot;data-secret&quot;))t=Math.random().toString(36).substr(2,10),e.src+=&quot;#?secret=&quot;+t,e.setAttribute(&quot;data-secret&quot;,t);if(r||i)(t=e.cloneNode(!0)).removeAttribute(&quot;security&quot;),e.parentNode.replaceChild(t,e)}}}}(window,document);
//--&gt;&lt;!]]&gt;
&lt;/script&gt;&lt;iframe sandbox=&quot;allow-scripts&quot; security=&quot;restricted&quot; src=&quot;https://orthodoxia.pl/podcast/pytanie-do-specjalisty-rak-pluc/embed/&quot; width=&quot;500&quot; height=&quot;350&quot; title=&quot;&#8222;Pytanie do specjalisty &#8211; Nowotwory płuc, diagnostyka i leczenie&#8221; &#8212; Radio Orthodoxia 102,7FM&quot; frameborder=&quot;0&quot; marginwidth=&quot;0&quot; marginheight=&quot;0&quot; scrolling=&quot;no&quot; class=&quot;wp-embedded-content&quot;&gt;&lt;/iframe&gt;'
					       class="input-embed input-embed-18828" readonly/>
				</div>
				<button class="copy-embed copy-embed-18828"></button>
			</div>
		</div>
			</div>
	
	</div>



<div style="height:23px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<div class="wp-block-columns">
<div class="wp-block-column is-vertically-aligned-center">
<div class="wp-block-columns">
<div class="wp-block-column">
<figure class="wp-block-image size-large is-resized"><img loading="lazy" src="https://orthodoxia.pl/wp-content/uploads/2021/11/logo-NOWE-1024x356.png" alt="" class="wp-image-16997" width="577" height="200" srcset="https://orthodoxia.pl/wp-content/uploads/2021/11/logo-NOWE-1024x356.png 1024w, https://orthodoxia.pl/wp-content/uploads/2021/11/logo-NOWE-300x104.png 300w, https://orthodoxia.pl/wp-content/uploads/2021/11/logo-NOWE-768x267.png 768w, https://orthodoxia.pl/wp-content/uploads/2021/11/logo-NOWE-1536x533.png 1536w, https://orthodoxia.pl/wp-content/uploads/2021/11/logo-NOWE.png 2001w" sizes="(max-width: 577px) 100vw, 577px" /></figure>
</div>



<div class="wp-block-column">
<figure class="wp-block-image size-large"><a href="https://podcasts.google.com/feed/aHR0cHM6Ly9vcnRob2RveGlhLnBsL2ZlZWQvcG9kY2FzdA"><img loading="lazy" width="1024" height="260" src="https://orthodoxia.pl/wp-content/uploads/2021/11/Google-Podcast-Logo-1024x260.png" alt="" class="wp-image-16934" srcset="https://orthodoxia.pl/wp-content/uploads/2021/11/Google-Podcast-Logo-1024x260.png 1024w, https://orthodoxia.pl/wp-content/uploads/2021/11/Google-Podcast-Logo-300x76.png 300w, https://orthodoxia.pl/wp-content/uploads/2021/11/Google-Podcast-Logo-768x195.png 768w, https://orthodoxia.pl/wp-content/uploads/2021/11/Google-Podcast-Logo.png 1072w" sizes="(max-width: 1024px) 100vw, 1024px" /></a></figure>
</div>
</div>
</div>



<div class="wp-block-column">
<div class="wp-block-columns">
<div class="wp-block-column">
<figure class="wp-block-image size-large"><a href="https://podcasts.apple.com/us/podcast/radio-orthodoxia/id1595830803"><img loading="lazy" width="1024" height="262" src="https://orthodoxia.pl/wp-content/uploads/2021/11/Listen-on-Apple-Podcasts-badge-1024x262.jpg" alt="" class="wp-image-16932"/></a></figure>
</div>



<div class="wp-block-column">
<figure class="wp-block-image size-large is-resized"><a href="https://open.spotify.com/show/5Nd4Nq0U5gZYWkqAk4EReD"><img loading="lazy" src="https://orthodoxia.pl/wp-content/uploads/2021/11/Spotify_Logo_CMYK_Green-1-1024x307.png" alt="" class="wp-image-16955" width="325" height="96" srcset="https://orthodoxia.pl/wp-content/uploads/2021/11/Spotify_Logo_CMYK_Green-1-1024x307.png 1024w, https://orthodoxia.pl/wp-content/uploads/2021/11/Spotify_Logo_CMYK_Green-1-300x90.png 300w" sizes="(max-width: 325px) 100vw, 325px" /></a></figure>
</div>
</div>



<p></p>
</div>
</div>



<p><strong>Rak płuca był tematem audycji z cyklu „Pytanie do specjalisty”. Gościem prof. Jana Kochanowicza była dr Katarzyna Guziejko z II Kliniki Chorób Płuc Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku</strong></p>



<p><strong>Pani doktor na co dzień pracuje w II Klinice Chorób Płuc Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku, przy ulicy Żurawiej, w tak zwanym szpitalu zakaźnym. Natomiast dużo czasu w ostatnich miesiącach, latach, poświęciła Pani pracy z pacjentami z COVID-19. Była Pani jednym z takich głównych specjalistów, którzy pracowali w szpitalu tymczasowym nr 2 w hali sportowej Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku. Jak Pani wspomina ten okres?</strong></p>



<p>Z perspektywy czasu muszę przyznać, że to było bardzo ciekawe doświadczenie. Moje podwójne wykształcenie, jeżeli chodzi o specjalizację, czyli choroby zakaźne i choroby płuc, pozwoliło szeroko myśleć o tych pacjentach. W pewien sposób usprawniło i ułatwiło codzienną pracę z chorymi, którzy w większości przypadków byli niestety niewydolni&nbsp; oddechowo.</p>



<p><strong>Szpital na hali sportowej to brzmi dosyć tak abstrakcyjnie. Dało się tam pracować?</strong></p>



<p>Tak, pierwsze „koty za płoty”, miały miejsce wiosną w 2021 roku i sprawiły, że już jesienią, kiedy ponownie szpital ten został otworzony, było nam troszeczkę łatwiej z tego względu, że wiedzieliśmy, czego mamy się spodziewać. Wiedzieliśmy, na co możemy sobie pozwolić, czym dysponujemy i jakich chorych możemy leczyć. I to było ułatwieniem dla nas i pozwoliło zorganizować pracę w ten sposób, by była bezpieczna przede wszystkim dla pacjentów, ale też dla personelu, który tam pracował.</p>



<p><strong>To tyle tytułem wstępu do naszej audycji, a dzisiaj spotkaliśmy się, aby porozmawiać o bardzo poważnej chorobie, jaką jest rak płuca. Same pojęcie rak płuca brzmi mocno niepokojąco.</strong></p>



<p>I takie też powinno być myślenie nie tylko pacjentów, ale także lekarzy pierwszego kontaktu, lekarzy rodzinnych. Kiedy zauważą niepokojące objawy, które choćby po części mogłyby sugerować, że przyczyną zgłaszanych dolegliwości u pacjentów może być guz płuca, powinni od razu pogłębić diagnostykę. Chodzi o to, żeby na jak najwcześniejszym etapie rozpoznać chorobę i leczyć ją w najlepszy możliwy sposób, zgodny z aktualnym stanem wiedzy.&nbsp;</p>



<p>Najczęściej rak płuca przybiera formę guza, który jest widoczny w badaniach obrazowych. Powstaje on w wyniku procesów patologicznych, długotrwałego narażenia na czynniki szkodliwe, którym najczęściej jest dym papierosowy. I w wyniku bardzo długiej ekspozycji na procesy zapalne dochodzi do transformacji komórek. Przekształcają się one w komórki nowotworowe i wówczas choroba rozwija się. Początkowo jest ona ograniczona do miąższu płucnego. W wyniku jej rozwoju dochodzi do transmisji komórek nowotworowych, czyli do powstania przerzutów, często do węzłów chłonnych śródpiersia. Natomiast jeżeli choroba nie jest rozpoznana na wczesnym etapie, dochodzi do sytuacji, że komórki nowotworowe są stwierdzane w miejscach odległych, czyli tam, gdzie nie powinny być i najczęściej takimi ogniskami przerzutowymi,&nbsp; które spotykamy w naszej codziennej praktyce klinicznej, są przerzuty np. do wątroby, nadnerczy, często też do mózgu. W zależności też od objawów, które one powodują, takie dolegliwości, bądź też symptomy zgłaszają nasi pacjenci.</p>



<p><strong>Kiedyś było tak, że standardowo każdy z nas miał przy badaniach okresowych wykonywane zdjęcie płuc pod kątem gruźlicy. Z tego w tej chwili zrezygnowano, to nie jest takie badanie standardowe. Dlatego na co warto zwrócić uwagę, co powinno nas zaniepokoić, spowodować, że powinniśmy zgłosić się do lekarza rodzinnego czy do specjalisty chorób płuc?&nbsp;&nbsp;</strong></p>



<p>Przede wszystkim musimy pamiętać, że nasza wzmożona czujność, czyli myślenie, że może wydarzyć się coś niedobrego albo może się rozwinąć rak, powinno dotyczyć grupy osób, które są aktywnymi palaczami papierosów i które w wywiadzie mają wiele paczkolat. W tej grupie chorych niepokoić powinny każde nowe objawy ze strony układu oddechowego, takie jak kaszel, z odkrztuszaniem wydzieliny z domieszką krwi,&nbsp; bądź też nawracające zapalenia płuc, bóle w klatce piersiowej, obniżona tolerancja wysiłku fizycznego, uczucie ucisku w okolicy zamostkowej. U osób, które już mają rozpoznaną przewlekłą chorobę płuc, zwrócić uwagę powinna zmiana starych, znanych objawów. Czyli jeżeli chory miał już wcześniej na przykład rozpoznaną przewlekłą obturacyjną chorobę płuc i kaszlał oraz odkrztuszał jasną wydzielinę, to w sytuacji kiedy zauważy, że kaszle trochę inaczej, bądź też na przykład w odkrztuszanej wydzielinie pojawiła się krew, to powinien szybko zgłosić się do lekarza rodzinnego, czy też specjalisty chorób płuc, by wykonać niezbędne badania diagnostyczne. Często u pacjentów pierwszym objawem może być chrypka, która wynika z porażenia nerwu związanego z lokalizacją guza w obrębie klatki piersiowej. I pozornie objaw, który nie dotyczy układu oddechowego, a jest objawem laryngologicznym, ze strony górnych dróg oddechowych, może świadczyć o tym, że coś niedobrego się dzieje w obrębie klatki piersiowej. Przy pojawieniu się niepokojących objawów lekarz rodzinny powinien zacząć od prostej diagnostyki, czyli zdjęcia klatki piersiowej. To, co jest ważne należy je wykonać nie tylko w projekcji tylno-przedniej, ale też bocznej, żebyśmy widzieli to, co się dzieje w przestrzeni zasercowej. Jeżeli coś nieprawidłowego jest widoczne już na zdjęciu, pogłębiamy dalej diagnostykę, najczęściej już w warunkach specjalistycznych, czyli w poradni chorób płuc, a tak naprawdę, żeby nie tracić czasu, to najlepiej w warunkach szpitalnych.</p>



<p><strong>Mamy niepokojące objawy, trafiamy do szpitala z podejrzeniem zmiany rozrostowej, guza płuca. Co wtedy czeka pacjenta, jakie będzie miał wykonane badania, na co powinien się przygotować?</strong></p>



<p>Wszyscy pacjenci, którzy trafiają do naszej Kliniki i są diagnozowani w kierunku guza płuca mają wykonywane badania, które mają na celu pobranie materiału z samego guza, bądź np. z podejrzanych przerzutowych węzłów chłonnych w obrębie klatki piersiowej . Pobieramy odpowiednią ilość materiału i prosimy naszych kolegów z Zakładu Patomorfologii, aby obejrzeli go pod mikroskopem i powiedzieli nam, czy ten guz ma charakter złośliwy, czy mamy chorobę nowotworową. Tylko na podstawie rodzaju raka, jego typie histologicznym, opiera się całe nasze dalsze leczenie. Właściwie w momencie, kiedy pacjent trafi do naszej Kliniki, my już od razu też myślimy, jak możemy mu pomóc, czyli jakie w przyszłości możemy zastosować leczenie. Aby podjąć takie decyzje, oprócz rodzaju nowotworu, musimy też mieć informacje na temat rozległości choroby, czyli musimy wykonać takie badania, które nam odpowiedzą czy rak jest tylko w obrębie na przykład klatki piersiowej czy dał już przerzuty odległe. Mamy różne formy leczenia: w postaci leczenia radykalnego, czyli operacji, radioterapii, chemioterapii i żeby zaproponować choremu w przyszłości konkretną formę leczenia musimy wykonać badania, które ocenią wydolność jego układu oddechowego, czyli spirometrię,&nbsp; pletyzmografię, badanie dyfuzji tlenku węgla. Badania te dadzą informację dla chirurga, jaki zakres operacji jest możliwy u danego pacjenta.</p>



<p><strong>Zatrzymajmy się jeszcze przy diagnostyce, tym, jak te badania wyglądają, żeby oswoić z nimi troszeczkę pacjenta. Bo czasami rozmawiając z pacjentami mam takie wrażenie, że w społeczeństwie buduje się taki mit: nie będę się diagnozował, ponieważ raz, że mi coś zrobią, a dwa to coś mi wynajdą. Ta nieświadomość jest bardziej akceptowalna w naszym społeczeństwie niż diagnostyka i poszukiwanie przyczyny naszych dolegliwości. Zacznijmy więc od spirometrii &#8211; co to za badanie i jak pacjent powinien się przygotować do niego, na co się nastawić?</strong></p>



<p>Badanie spirometryczne to jest badanie, które nam odpowie, czy mamy utrwaloną obturację oskrzeli. To znaczy, czy w wyniku&nbsp; procesów zapalnych doszło do zwężenia światła oskrzeli, które wpływa na wydolność naszego układu oddechowego. Jest to badanie, do którego faktycznie trzeba się przygotować. Najlepiej, aby pacjent, który niestety nierzadko jest aktywnym palaczem papierosów, przez kilka godzin przed badaniem nie palił. Poza tym nie powinno się wykonywać intensywnego wysiłku fizycznego wcześniej, bo spirometria jest badaniem, w które się trzeba zaangażować. Pacjent musi się postarać, żeby prawidłowo wykonać określone manewry.&nbsp; Obrazowo&nbsp; można powiedzieć, że to badanie polega na tym, że na komendy technika wykonującego badanie należy nabrać maksymalnie dużo powietrza i bardzo gwałtownie i energicznie je wydmuchać przez rurkę, która mierzy jaki jest jego przepływ w trakcie pierwszej sekundy wydechu. Mówi&nbsp; też nam, czy obturacja jest utrwalona czy nie. Ponadto badanie spirometryczne daje też informacje, czy chory musi przyjmować leki wziewne czy nie. Jeżeli obturacja oskrzeli jest utrwalona, pacjent powinien przyjmować leki rozszerzające oskrzela, żeby poprawić wydolność oddechową oraz zmniejszyć objawy związane z chorobą obturacyjną.</p>



<p><strong>Pletyzmografia &#8211; kolejne badanie, którego doświadczy pacjent, będąc u państwa w klinice. Co to za badanie?</strong></p>



<p>To jest badanie, które nam odpowiada na pytanie, jaka jest całkowita pojemność płuc, to znaczy, ile litrów powietrza zmieści się w naszej klatce piersiowej. Technicznie&nbsp; samo badanie będzie bardzo podobne do badania spirometrycznego, z taką różnicą, że te manewry tego wydechu nie będą na tyle wytężone i na tyle gwałtowne. Przy prawidłowo wykonanej pletyzmografii przez technika pacjent będzie miał takie wrażenie, że cały czas wykonuje podobne badanie.&nbsp;</p>



<p><strong>Zadaniem pacjenta jest po prostu oddychać w trakcie badania?</strong></p>



<p>Oddychać energicznie i postarać się poprawnie wykonać badanie. Poza tym pacjent powinien podążać za komendami wydanymi przez osobę, która prowadzi badanie. Często osoby starsze mają pewne problemy z wykonaniem manewrów oddechowych,&nbsp; dlatego rolą osoby, która wykonuje ten test, jest dostosowanie się do konkretnego pacjenta. Technicy mają swoje sposoby jak zachęcić, jak poprowadzić pacjenta by poprawnie wykonał badanie. Jeżeli z jakiegoś powodu nie udało nam się wykonać tego badania dzisiaj, to też się nie powinniśmy martwić. Przy takich problematycznych sytuacjach przerywamy badanie, dajemy odpocząć pacjentowi i zapraszamy go kolejnego dnia z nadzieją, że wtedy będzie w stanie prawidłowo wykonać manewry o które prosimy.</p>



<p><strong>Spirometria, pletyzmografia i co dalej?</strong></p>



<p>I jeszcze dyfuzja. To jest badanie, które nam pokazuje jak działa bariera pęcherzykowo-włośniczkowa w naszych płucach. Mówiąc obrazowo &#8211; jak zachodzi transport tlenu z pęcherzyków do krwi, a jak wydalany jest dwutlenek węgla w odwrotną stronę. Jest to też istotna informacja przy kwalifikacji chorego do zabiegów operacyjnych. Także przy diagnostyce raka płuca, myśląc o leczeniu zabiegowym czy też radioterapii, nie ograniczamy się tylko do spirometrii. Musimy wykonać cały panel badań czynnościowych układu oddechowego, żeby zaproponować choremu takie postępowanie, które będzie dla niego bezpieczne i optymalne.</p>



<p><strong>A generalnie dużo posiadamy tego powietrza w&nbsp; płucach?</strong></p>



<p>To zależy to od naszej rasy, jak również od naszego wzrostu, płci, masy ciała. Możemy powiedzieć, że średnio zdrowy człowiek w ciągu pierwszej sekundy powinien wydmuchać około 3-3,5 litra powietrza. Niestety pacjenci z zaawansowaną chorobą płuc często mają te wartości poniżej 1 litra, co świadczy o znacznym zwężeniu oskrzeli.&nbsp;</p>



<p><strong>Jakie kolejne badania w dalszej diagnostyce zmian rozrostowych w płucach są wykonywane pacjentom?</strong></p>



<p>Badanie bronchoskopowe jest to standardowe badanie, które jest wykonywane właściwie we wszystkich oddziałach pulmonologiczne. Bronchoskopia, podobnie jak gastroskopia polega na ocenie danego układy, w tym przypadku oddechowego, od wewnątrz. Wygląda to mniej więcej tak, że po&nbsp; wprowadzeniu pacjenta w stan dość płytkiej sedacji, ale pozwalającej poprawić komfort badania, wprowadzamy do tchawicy endoskop, czyli taką cieniutką rurkę zakończoną kamerą i oceniamy, jak wygląda tchawica, jak wyglądają oskrzela główne, płatowe i segmentarne w dostępnym zakresie badania. Oczywiście musimy być przygotowani do tego badania. Przed badaniem oceniamy tomografię klatki piersiowej, która daje dokładne informacje, gdzie powinniśmy szukać guza, gdzie on powinien być i w które konkretnie oskrzele wprowadzić endoskop by sprawdzić, czy coś niepokojącego się tam dzieje. Jeżeli zauważymy nieprawidłowe masy lub guz wewnątrzoskrzelowy, to wówczas w czasie tego samego badania pobieramy materiał. Robimy tzw. biopsję kleszczową, czyli wprowadzamy dodatkowo do oskrzeli małe kleszczyki i pobieramy materiał do oceny histopatologicznej. Bronchoskopia sama w sobie pozwala tylko zobaczyć to, co jest wewnątrz oskrzeli, natomiast często zdarza się tak, że guz jest położony poza ścianą oskrzeli, nie widać go w czasie bronchoskopii. W zależności od jego lokalizacji mamy inne możliwości pobrania z niego materiału. Jest to najważniejszy cel tego badania &#8211; chcemy pobrać materiał, aby patomorfolog mógł go ocenić. W sytuacji kiedy nie widzimy guza, ale wiemy, że on jest zlokalizowany blisko dużych oskrzeli lub tchawicy, bądź na przykład widzimy powiększone węzły chłonne w obrębie śródpiersia, to możemy zastosować drugie badanie, które dla pacjenta będzie wyglądało bardzo podobnie jak bronchoskopia. Wprowadzamy bronchoskop zakończony małą głowicą usg i robimy usg przez ściany oskrzeli. Wtedy doskonale widzimy to, co jest za ścianą oskrzeli. Jeżeli znajdziemy guz, to wtedy w bardzo precyzyjny sposób, bo pod kontrolą wzroku nakłuwamy cieniutką igłą ścianę oskrzeli i pobieramy materiał z jego masy. W obrębie klatki piersiowej jest bardzo dużo ważnych struktur, takich jak serce, wielkie naczynia, aorta, tętnice płucne, żyła główna górna i właśnie zastosowanie tej metody usg, gdzie widzimy dokładnie, co jest za ścianą tchawicy czy oskrzeli, kontrolujemy na jaką głębokość wchodzi igła, pozwala nam bardzo precyzyjnie, ale przede wszystkim bardzo bezpiecznie dla pacjenta, pobrać materiał do badań.</p>



<p><strong>Pobrany materiał jest transportowany do zakładu patomorfologii. Co państwo otrzymują od kolegów patomorfologów, co na tym wyniku jest?</strong></p>



<p>Otrzymujemy dwie&nbsp; bardzo ważne informacje. Pierwsza z nich to jest konkretny typ nowotworu, w sytuacji kiedy potwierdzi się rak płuca. Ogólnie rzecz ujmując mamy dwie grupy raków płuca. Pierwszą z nich jest rak drobnokomórkowy, a drugą dużą grupą jest rak niedrobnokomórkowy. W tej drugiej grupie są różne podtypy histopatologiczne i oczekujemy od patomorfologa, że nie napisze nam na rozpoznaniu: rak niedrobnokomórkowy, ale określi dokładnie jaki to jest jego podtyp. Czy to jest na przykład rak płaskonabłonkowy, czy rak gruczołowy. Ważną informacją jest też to, czy w danym materiale, w przypadku raka niedrobnokomórkowego, mamy obecność czynników predykcyjnych, różnych mutacji, które pozwolą nam pomyśleć o tym, czy u naszego pacjenta nie możemy zastosować nowoczesnego leczenia. Pociąga to za sobą nasze myślenie od samego początku, że my musimy pobrać tyle materiału, żeby patomorfolog mógł precyzyjnie odpowiedzieć na te wszystkie pytania i wykonać te wszystkie dodatkowe oznaczenia.</p>



<p><strong>Czy to ma wpływ później na leczenie?</strong></p>



<p>Na podstawie rozpoznania histologicznego jesteśmy w stanie zaproponować pacjentowi konkretny rodzaj leczenia. Oczywiście jest to jedna z wielu informacji, która jest nam niezbędna dla zaplanowania procesu leczenia, ale to jest główna informacja, od której wszystko się zaczyna.</p>



<p><strong>Czy to na tym się kończy diagnostyka pacjentów z guzem płuca?</strong></p>



<p>Nie, tak naprawdę rozpoznanie raka jest dopiero początkiem. Jeżeli chcemy zaproponować konkretny rodzaj leczenia, tak jak już wspomniałam wcześniej, musimy mieć informacje na temat rozległości tej choroby. Najczęściej w naszej Klinice wykonujemy pacjentom badanie PET CT. Jest tak zwana tomografia całego ciała z podaniem specjalnego znacznika, która pokazuje nam, czy guz jest tylko w obrębie klatki piersiowej, czy mamy przerzuty odległe. Na podstawie tego badania mamy informacje czy pacjent jest w zaawansowanym stopniu choroby, czy choroba jest ograniczona tylko na przykład do miąższu płucnego i możemy choremu zaproponować leczenie operacyjne. W naszej Klinice decyzje terapeutyczne są podejmowane podczas konsyliów&nbsp; wielodyscyplinarnych, podczas których oprócz nas, czyli pulmonologów, uczestniczą wszyscy specjaliści, którzy angażują się w leczenie chorych z rakiem płuca. Zatem obecni są torakochirurdzy, radioterapeuci, onkolodzy kliniczni, jak również radiolodzy i patomorfolodzy, którzy też uczestniczą w ścieżce diagnostycznej.</p>



<p><strong>Czy pacjent ma prawo wyboru leczenia czy raczej jest tak, że państwo kwalifikują go najpierw do leczenia operacyjnego, a później jest to uzupełnianie inną terapią. Czy pacjent może coś zmienić?</strong></p>



<p>Pacjent zawsze musi wyrazić zgodę na leczenie. Wola pacjenta jest bardzo istotnym czynnikiem i rzadko się zdarza, by pacjenci nie wyrażali zgody na leczenie operacyjne raka płuca. Natomiast mamy świadomość, że takie sytuacje mogą się pojawić. Jeżeli pacjent ma wątpliwości, zapraszamy go na konsylium, gdzie są wszyscy specjaliści i spokojnie wyjaśniamy, na czym polega leczenie. Tłumaczymy, że jest to w jego przypadku najlepsza forma leczenia. Natomiast jeżeli nadal pacjent nie wyraża zgody na leczenie operacyjne, możemy mu zaproponować inną formę leczenia radykalnego, np. radioterapię stereotaktyczną, prowadzoną przez radioterapeutów, która w określonej grupie pacjentów, którym nie możemy zaproponować leczenia operacyjnego z powodu na przykład ciężkiej choroby serca czy innych schorzeń, ma też bardzo dobre efekty. Czasami nawet porównywalne z zabiegiem operacyjnym. Także szanujemy zdanie pacjenta. Nie obrażamy się, kiedy ma jakieś wątpliwości, kiedy chce zasięgnąć drugiej opinii w innym ośrodku. Jesteśmy nastawieni na współpracę i właściwie zawsze jesteśmy w stanie podjąć wspólną decyzję, która da najlepszą opcję leczenia dla naszego chorego.</p>



<p><strong>Czyli to jest taki wspólny proces wielu specjalistów. To nie jest tak, że jeden lekarz&nbsp; decyduje o tym, co dalej będzie z pacjentem, ale jest to konsylium, na którym każdy przypadek jest indywidualnie analizowany?</strong></p>



<p>Tak, ponieważ aktualny stan wiedzy i dostępności różnych metod terapeutycznych pozwala na łączenie różnych metod, dlatego w naszej Klinice raz w tygodniu ma miejsce konsylium. Zbieramy się z chirurgiem klatki piersiowej, radioterapeutą, onkologiem i decydujemy, czy możemy chorego zakwalifikować do danej formy leczenia. Często bywa tak, że na przykład stosujemy chemioterapię przedoperacyjną, czasami pooperacyjną. Bądź też łączymy na przykład radioterapię z chemioterapią. I taka forma leczenia wymaga współpracy naszych specjalności. Zdarza się, że jednego pacjenta leczymy w obrębie 3 Klinik czy też 3 Oddziałów: Kliniki Chorób Płuc, Kliniki Chirurgii Klatki Piersiowej, a także Oddziału Radioterapii.</p>



<p><strong>Gdy pacjent jest zakwalifikowany do leczenia operacyjnego, przejmują go już koledzy torakochirurdzy?</strong></p>



<p>Tak, kierownik kliniki torakochirurgii uczestniczy naszych spotkaniach konsyliarnych i właściwie to jest kwestia kilku dni po decyzji zakwalifikowania do zabiegu operacyjnego, kiedy chory jest przyjmowany do kliniki chirurgii klatki piersiowej, celem wykonania operacji. Czasami, jeżeli jest konieczność włączenia chemioterapii pooperacyjnej, to wówczas chory jest kierowany do naszej kliniki i już my przejmujemy ponownie prowadzenie tego pacjenta. Także przejściowego okresu jakim jest chodzenia od specjalisty do specjalisty w naszej klinice, jeżeli chodzi o raka płuca absolutnie nie ma. Jest to płynny proces. Każdy wie, co ma robić. Wiemy, że czas&nbsp; jest przeciwko nam, że decyzje i kolejne etapy lecznicze powinny następować jedne po drugich. W naszej Klinice chory ma opiekę całościową.</p>



<p><strong>Czy pacjent, który jest zakwalifikowany do leczenia chemioterapeutycznego w klinice wymaga jakiegoś szczególnego przygotowania?</strong></p>



<p>Oprócz rozpoznania raka płuca i oceny rozległości choroby, wymaga oceny ogólnej, internistycznej. Bierzemy pod uwagę czynność jego serca, wykonujemy echo serca, oceniamy wyniki badań laboratoryjnych, bo wiemy, że chemioterapia czyli leczenie cytostatyczne, która zabija komórki nowotworowe, w pewnych sytuacjach może też być dość obciążająca dla organizmu. Musimy mieć pewność, że korzyści z włączonego leczenia przeważają nad potencjalnymi powikłaniami. Natomiast nie tylko chemioterapia teraz ma swoje miejsce w terapii raka płuca w stadium zaawansowanym. Aktualnie oprócz chemioterapii mamy do dyspozycji immunoterapię, która w ramach programu lekowego może być również kojarzona z chemioterapią. Także chory otrzymuje dwie formy leczenia: klasyczną chemioterapię bądź chemioterapię w połączeniu z immunoterapią, bądź jeżeli ma tak zwane inne czynniki predykcyjne, możemy w pewnych sytuacjach zastosować samą immunoterapię, która jest lepiej tolerowanym przez pacjenta leczeniem. Oczywiście nie jest pozbawiona działań niepożądanych, natomiast odpowiedź chorego na zastosowane leczenie jest bardzo dobra.</p>



<p><strong>Immunoterapia to brzmi dosyć tak tajemniczo. Czy może pani doktor troszeczkę to przybliżyć?</strong></p>



<p>Immunoterapia wydaje się czymś nowym, natomiast tak naprawdę w medycynie jest już znana od wielu, wielu lat. Jest to terapia, która polega na podawaniu specyficznych przeciwciał, które są skierowane przeciwko konkretnym cząsteczkom na powierzchni guza i ma stymulować nasz własny układ immunologiczny do walki z nowotworem. Widzimy bardzo dobre efekty takiego leczenia. Ponadto jakość życia naszych pacjentów poprawiła się w momencie, kiedy cztery lata temu immunoterapia weszła do leczenia raka płuca.</p>



<p><strong>Czyli od 4 lat mamy coś takiego, że w kroplówce podaje się cząsteczki, które niszczą nowotwór w sposób taki celowany. To nie jest taka chemia ogólnoustrojowa, która po prostu osłabia organizm.</strong></p>



<p>Tak, immunoterapia stymuluje nasz organizm do wytwarzania przeciwciał, które niszczą nowotwór. Pacjent nie odczuwa różnicy w schemacie leczenia, bo najczęściej leki są podawane w formie kroplówki w konkretnych cyklach, czyli ustalonych odstępach czasu. Są często wyliczane na masę ciała pacjenta. Natomiast ich efekt jest nieco inny. Dążymy do tego, by kontrolować przebieg choroby.&nbsp;</p>



<p><strong>Terapia: połączenie chirurgii, radioterapii, chemioterapii i immunoterapii ma też swoje ograniczenia. Jak jest w przypadku rokowania, co jest największym&nbsp; czynnikiem poprawiającym rokowanie, a jednocześnie co negatywnie w leczeniu pacjentów wpływa na przebieg leczenia?</strong></p>



<p>Możemy powiedzieć, że samo rozpoznanie raka płuca jest złą informacją dla pacjenta. Wynika to z biologii raka płuca. Mimo że rak płuca nie jest nowotworem, najczęściej diagnozowanym ani w grupie mężczyzn, ani w grupie kobiet, to niestety jest najczęstszą przyczyną zgonów wśród wszystkich z rozpoznanym rakiem jakiegokolwiek układu. Wynika to z faktu, że czas przeżycia w zaawansowanym stadium rozpoznania rak płuca niestety nie jest długi. Dlatego najważniejsze jest wczesne rozpoznanie, kiedy możemy choremu zaproponować leczenie, które wyleczy go z raka płuca. Myślimy tutaj o operacji i radioterapii radykalnej. Te dwie metody dają największy odsetek przeżywalności w perspektywie okresu pięcioletniego. W późniejszych stadiach zaawansowania, czyli kiedy mamy zaawansowanie miejscowe lub przerzuty odległe, niestety czas pięcioletniego przeżycia już nie jest tak długi, jak w tych wczesnych stadiach choroby. Natomiast dzięki włączeniu immunoterapii, bądź też połączeniu różnych metod, czyli na przykład radioterapii, chemioterapii, dodatkowo jeszcze nawet immunoterapii, czas przeżycia pacjentów, nawet w tych takich zaawansowanych stopniach raka płuca wydłużył się. To jest bardzo dobra informacja! My już to widzimy wśród naszych chorych, że rak płuca stał się chorobą przewlekłą w niektórych przypadkach, nawet w sytuacji, kiedy jest rozpoznany na etapie przerzutów odległych.</p>



<p><strong>Czyli tutaj z dużą pomocą przychodzą bardzo specjalistyczne badania genetyczne, wykonane przez patomorfologów, które dokładnie określają nowotwór, co pomaga go jak najlepiej w sposób celowany leczyć. Także to połączenie takiej podstawowej nauki, jak genetyka, z praktyką kliniczną, bezpośrednio współgra.</strong></p>



<p>Jak najbardziej i to bardzo dobrze! Dzięki postępowi medycyny mamy już coraz więcej leków, które możemy choremu zaproponować. Sytuacja ta się zmienia właściwie z roku na rok, bo co roku do programu lekowego, czyli do takiego leczenia, które możemy zaproponować każdemu pacjentowi, wchodzą nowe cząsteczki, które są ukierunkowane na różne mechanizmy i dzięki temu, że nasze leczenie jest bardzo precyzyjne, daje bardzo dobre efekty.</p>



<p><strong>Jednak chyba najbardziej skutecznym jest leczenie profilaktyczne, czyli niedopuszczenie do wystąpienia choroby, wyeliminowanie czynników ryzyka. To, co możemy dla siebie najlepszego zrobić, to przestać palić, tudzież zmusić kogoś do zaprzestania palenia. Czy jeszcze inne jakieś czynniki ryzyka predysponują do tej choroby? Swego czasu bardzo dużo mówiło się o azbeście. Jeszcze czasami widzimy te dachy pokryte azbestem. Czy to rzeczywiście jest problem?</strong></p>



<p>Najczęstszą chorobą nowotworową, jaką powoduje azbest, jest międzybłoniak opłucnej. To jest typ nowotworu, który dotyczy nie tylko samych płuc ale przede wszystkim opłucnej. Na szczęście nowotwór ten nie jest nowotworem częstym. Jeżeli chodzi o czynniki ryzyka raka płuca to bardzo często zapominamy o tak zwanym paleniu biernym, czyli sytuacji w której wdychany jest dym papierosowy przez osoby postronne. To często jest bardzo trudne do zrozumienia dla np. dla pacjentki, która nigdy sama nie paliła papierosów, a u której diagnozujemy raka płuca. Natomiast jeżeli pogłębimy wywiad, to się okazuje, że dana pani na przykład pracowała w biurze, gdzie przez wiele lat trzy inne osoby aktywnie paliły papierosy. Co się równało z tym, że ona tak naprawdę też była palaczką, tylko że palaczką bierną. Wśród innych czynników ryzyka raka płuca są inne przewlekłe choroby układu oddechowego, takie jak&nbsp; włóknienie płuc, przewlekła obturacyjna choroba płuc, przebyta gruźlica, które same w sobie mogą predysponować do rozwoju raka płuca. Ta grupa chorych jest dość specyficzna, bo jest najczęściej pod opieką poradni pulmonologicznej i ma wykonywane rutynowe kontrolne badania obrazowe klatki piersiowej, ale też cały czas musimy myśleć, że mimo specjalistycznego nadzoru niestety mogą rozwinąć raka płuca.</p>



<p><strong>Ostatnie dwa lata COVID-19 zdominował nasze myślenie diagnostyczne, był numerem jeden przez wiele miesięcy. Czy to wpłynęło także na diagnostykę i leczenie chorób z nowotworami płuc?</strong></p>



<p>Niestety wpłynęło bardzo źle, w związku z tym, że większość oddziałów chorób płuc w województwie podlaskim zostało przekształconych na oddziały dedykowane pacjentom z COVID-19. Baza łóżek diagnostycznych pulmonologicznych została znacznie ograniczona, w związku z tym w naszej Klinice, która w czasie pandemii aktywnie zajmowała się chorymi z rakiem płuca, niestety nie mogliśmy zapewnić tak szybkiej diagnostyki pacjentom, jak byśmy chcieli. Wydłużał się czas przyjęcia do szpitala. Dwutygodniowy okres oczekiwania na przyjęcie na planową diagnostykę to jest długo w kontekście raka płuca. Ponadto często przyjmowaliśmy chorych do diagnostyki już z chorobą na etapie obecności przerzutów odległych. Wynikało to nie tylko z ograniczonej dostępności do diagnostyki ale również zwłoki chorych w zgłaszaniu się do lekarza, bądź też problemów organizacyjnych podstawowej opieki zdrowotnej. Nadrabiamy teraz niedociągnięcia związane z pandemią. W naszym szpitalu działają już sprawnie dwie kliniki, które pracują na pełnych obrotach w zakresie diagnostyki guzów i leczenia raka płuca. Również otworzyły się oddziały&nbsp; w szpitalach powiatowych. Także sytuacja wraca na dobre tory sprzed pandemii. Działamy szybko, tak żeby nasi chorzy nie oczekiwali na diagnostykę pulmonologiczną.</p>



<p><strong>Nie pozostaje nam nic innego, jak przekazać naszym pacjentom, że gdy mamy jakieś niepokojące objawy, powinniśmy się zgłosić do lekarza rodzinnego, czy do specjalisty chorób płuc z prośbą o poszerzenie diagnostyki. Nie bójmy się tego, bo jeśli nasze rozpoznanie będzie bardzo wczesne, to pozwoli nam na całkowite wyleczenie, a też i spokojną diagnostykę wysokospecjalistyczną, która pozwoli nam w sposób celowany, w sposób bardzo bezpieczny zastosować innowacyjne metody lecznicze. Tutaj mam na myśli immunoterapię, w której się klinika chorób płuc specjalizuje.</strong></p>



<p>Jak najbardziej! Należy aktywnie poszukiwać raka płuca, zwłaszcza u chorych będących w grupach ryzyka. Jeżeli cokolwiek nas zaniepokoi gorąco zachęcam do tego, żeby poszerzyć diagnostykę przynajmniej o zdjęcie radiologiczne klatki piersiowej, a nawet i o tomografię komputerową, która bardzo dobrze pokazuje to, co się dzieje w obrębie klatki piersiowej. Naszym przeciwnikiem, tak jak już wcześniej wspominałam jest nie tylko czas, ale też stopień zaawansowania nowotworu. Jeżeli rozpoznamy nowotwór na wczesnym stadium, to mamy bardzo duże szanse na wyleczenie raka płuca, a co z tym jest związane również długie przeżycie.</p>



<p><strong>Może to czas, żeby poddać dyskusji standardowe wykonywanie zdjęć rtg klatki piersiowej pracownikom w ramach badań okresowych. Wcześniej było to rutynowe badanie w czasie badań okresowych, doskonale pamiętam, że należało wykonać takie zdjęcie co 2 lata. Natomiast w tej chwili tego zaniechano. Myślę, że czas na dyskusję społeczną fachowców, czy aby czasami tego badania nie przewrócić do masowego zastosowania. Diagnostyka obrazowa w tej chwili opiera się o bardzo niskie dawki promieniowania rentgenowskiego, aparaty są bardzo czułe, więc myślę, że nie będzie dużej szkody dla organizmu, a uzyskamy dodatkowe narzędzie do wczesnego wykrywania zmian nowotworowych w płucach</strong>.</p>



<p>Jeżeli chodzi o profilaktykę raka płuca, to mamy takie narzędzie diagnostyczne w postaci niskoemisyjnej tomografii komputerowej. Aktualnie w Polsce są prowadzone programy pilotażowe wczesnego wykrywania raka płuca, gdzie tomografia z ograniczoną dawką promieniowana tzw. niskoemisyjna, jest zalecana u osób powyżej 55 roku życia palących papierosy aktualnie bądź w przeszłości. Można zapytać o to badanie swojego lekarza rodzinnego, bo informacje w zakresie badań profilaktycznych są zawsze kierowane do przychodni rodzinnych. Wykonanie niskodawkowej tomografii komputerowej ma jak najbardziej sens u chorych palących wiele lat papierosy, u których to ryzyko rozwoju raka płuca jest duże.</p>



<div style="height:16px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<hr class="wp-block-separator alignfull has-text-color has-background has-dark-gray-background-color has-dark-gray-color is-style-default" id="block-4f3887bc-4a49-499c-8a4d-a062a3ba296f"/>



<div class="wp-block-columns">
<div class="wp-block-column" style="flex-basis:100%">
<div class="wp-block-columns alignwide are-vertically-aligned-center"></div>
</div>
</div>



<hr class="wp-block-separator alignwide has-text-color has-background has-accent-background-color has-accent-color is-style-default"/>



<p></p>
]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
		<item>
		<title>Pytanie do specjalisty &#8211; POChP</title>
		<link>https://orthodoxia.pl/pytanie-do-specjalisty-pochp/</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Paulina Bojarska]]></dc:creator>
		<pubDate>Tue, 28 Jun 2022 10:10:57 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Pytanie do specjalisty]]></category>
		<category><![CDATA[choroby płuc]]></category>
		<category><![CDATA[orthodoxia]]></category>
		<category><![CDATA[płuca]]></category>
		<category><![CDATA[POChP]]></category>
		<category><![CDATA[prof. Kochanowicz]]></category>
		<category><![CDATA[pytanie do specjalisty]]></category>
		<category><![CDATA[Radio ORthodoxia]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://orthodoxia.pl/?p=18756</guid>

					<description><![CDATA[Przewlekła Obturacyjna Choroba Płuc (POChP) była tematem ostatniej audycji z cyklu Pytanie do specjalisty. Gościem prof. Jana Kochanowicza był prof. Wojciech Naumnik, kierownik I Kliniki Chorób Płuc i Gruźlicy z Pododdziałem Chemioterapii Nowotworów Płuc Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[
<h3>Pytanie do specjalisty &#8211; POChP</h3>



<h4>Prof. dr hab. n. med. Wojciech Naumnik</h4>



<p>Przewlekła obturacyjna choroba płuc była tematem audycji z cyklu „Pytanie do specjalisty”. Gościem prof. Jana Kochanowicza był prof. Wojciech Naumnik, kierownik I Kliniki Chorób Płuc i Gruźlicy z Pododdziałem Chemioterapii nowotworów Płuc Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku</p>



<div style="height:5px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<div class="castos-player dark-mode" data-episode="18757" data-player_id="1178624063">
	<div class="player">
		<div class="player__main">
			<div class="player__artwork player__artwork-18757">
				<img src="https://orthodoxia.pl/wp-content/uploads/2022/06/289425394_721048978949479_5158491445395389304_n-e1656410575194-150x150.jpg" alt="Radio Orthodoxia" title="Radio Orthodoxia">
			</div>
			<div class="player__body">
				<div class="currently-playing">
					<div class="show player__podcast-title">
						Radio Orthodoxia					</div>
					<div class="episode-title player__episode-title">Pytanie do specjalisty &#8211; POChP</div>
				</div>
				<div class="play-progress">
					<div class="play-pause-controls">
						<button title="Play" class="play-btn">
							<span class="screen-reader-text">Play Episode</span>
						</button>
						<button title="Pause" class="pause-btn hide">
							<span class="screen-reader-text">Pause Episode</span>
						</button>
						<img src="https://orthodoxia.pl/wp-content/plugins/seriously-simple-podcasting/assets/css/images/player/images/icon-loader.svg" class="ssp-loader hide"/>
					</div>
					<div>
						<audio preload="none" class="clip clip-18757">
							<source src="https://orthodoxia.pl/podcast-player/18757/pytanie-do-specjalisty-pochp.mp3">
						</audio>
						<div class="ssp-progress" title="Seek">
							<span class="progress__filled"></span>
						</div>
						<div class="ssp-playback playback">
							<div class="playback__controls">
								<button class="player-btn__volume" title="Mute/Unmute">
									<span class="screen-reader-text">Mute/Unmute Episode</span>
								</button>
								<button data-skip="-10" class="player-btn__rwd" title="Rewind 10 seconds">
								<span class="screen-reader-text">Rewind 10 Seconds</span>
								</button>
								<button data-speed="1" class="player-btn__speed" title="Playback Speed">1x</button>
								<button data-skip="30" class="player-btn__fwd" title="Fast Forward 30 seconds">
									<span class="screen-reader-text">Fast Forward 30 seconds</span>
								</button>
							</div>
							<div class="playback__timers">
								<time class="ssp-timer">00:00</time>
								<span>/</span>
								<!-- We need actual duration here from the server -->
								<time class="ssp-duration">00:48:19</time>
							</div>
						</div>
					</div>
				</div>
								<nav class="player-panels-nav">
											<button class="subscribe-btn" id="subscribe-btn-18757" title="Subscribe">Subscribe</button>
																<button class="share-btn" id="share-btn-18757" title="Share">Share</button>
									</nav>
							</div>
		</div>
	</div>
		<div class="player-panels player-panels-18757">
				<div class="subscribe player-panel subscribe-18757">
			<div class="close-btn close-btn-18757">
				<span></span>
				<span></span>
			</div>
			<div class="panel__inner">
				<div class="subscribe-icons">
																																																																																						</div>
				<div class="player-panel-row">
					<div class="title">
						RSS Feed					</div>
					<div>
						<input value="https://orthodoxia.pl/feed/podcast" class="input-rss input-rss-18757" readonly />
					</div>
					<button class="copy-rss copy-rss-18757"></button>
				</div>
			</div>
		</div>
						<div class="share share-18757 player-panel">
			<div class="close-btn close-btn-18757">
				<span></span>
				<span></span>
			</div>
			<div class="player-panel-row">
				<div class="title">
					Share				</div>
				<div class="icons-holder">
					<a href="https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https://orthodoxia.pl/podcast/pytanie-do-specjalisty-pochp/&#038;t=Pytanie do specjalisty - POChP"
					   target="_blank" rel="noopener noreferrer" class="share-icon facebook" title="Share on Facebook">
						<span></span>
					</a>
					<a href="https://twitter.com/intent/tweet?text=https://orthodoxia.pl/podcast/pytanie-do-specjalisty-pochp/&#038;url=Pytanie do specjalisty - POChP"
					   target="_blank" rel="noopener noreferrer" class="share-icon twitter" title="Share on Twitter">
						<span></span>
					</a>
					<a href="https://orthodoxia.pl/podcast-player/18757/pytanie-do-specjalisty-pochp.mp3"
					   target="_blank" rel="noopener noreferrer" class="share-icon download" title="Download" download>
						<span></span>
					</a>
				</div>
			</div>
			<div class="player-panel-row">
				<div class="title">
					Link				</div>
				<div>
					<input value="https://orthodoxia.pl/podcast/pytanie-do-specjalisty-pochp/" class="input-link input-link-18757" readonly />
				</div>
				<button class="copy-link copy-link-18757" readonly=""></button>
			</div>
			<div class="player-panel-row">
				<div class="title">
					Embed				</div>
				<div style="height: 10px;">
					<input type="text" value='&lt;blockquote class=&quot;wp-embedded-content&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://orthodoxia.pl/podcast/pytanie-do-specjalisty-pochp/&quot;&gt;Pytanie do specjalisty &#8211; POChP&lt;/a&gt;&lt;/blockquote&gt;
&lt;script type=&#039;text/javascript&#039;&gt;
&lt;!--//--&gt;&lt;![CDATA[//&gt;&lt;!--
		/*! This file is auto-generated */
		!function(d,l){&quot;use strict&quot;;var e=!1,n=!1;if(l.querySelector)if(d.addEventListener)e=!0;if(d.wp=d.wp||{},!d.wp.receiveEmbedMessage)if(d.wp.receiveEmbedMessage=function(e){var t=e.data;if(t)if(t.secret||t.message||t.value)if(!/[^a-zA-Z0-9]/.test(t.secret)){for(var r,i,a,s=l.querySelectorAll(&#039;iframe[data-secret=&quot;&#039;+t.secret+&#039;&quot;]&#039;),n=l.querySelectorAll(&#039;blockquote[data-secret=&quot;&#039;+t.secret+&#039;&quot;]&#039;),o=new RegExp(&quot;^https?:$&quot;,&quot;i&quot;),c=0;c&lt;n.length;c++)n[c].style.display=&quot;none&quot;;for(c=0;c&lt;s.length;c++)if(r=s[c],e.source===r.contentWindow){if(r.removeAttribute(&quot;style&quot;),&quot;height&quot;===t.message){if(1e3&lt;(a=parseInt(t.value,10)))a=1e3;else if(~~a&lt;200)a=200;r.height=a}if(&quot;link&quot;===t.message)if(i=l.createElement(&quot;a&quot;),a=l.createElement(&quot;a&quot;),i.href=r.getAttribute(&quot;src&quot;),a.href=t.value,o.test(a.protocol))if(a.host===i.host)if(l.activeElement===r)d.top.location.href=t.value}}},e)d.addEventListener(&quot;message&quot;,d.wp.receiveEmbedMessage,!1),l.addEventListener(&quot;DOMContentLoaded&quot;,t,!1),d.addEventListener(&quot;load&quot;,t,!1);function t(){if(!n){n=!0;for(var e,t,r=-1!==navigator.appVersion.indexOf(&quot;MSIE 10&quot;),i=!!navigator.userAgent.match(/Trident.*rv:11\./),a=l.querySelectorAll(&quot;iframe.wp-embedded-content&quot;),s=0;s&lt;a.length;s++){if(!(e=a[s]).getAttribute(&quot;data-secret&quot;))t=Math.random().toString(36).substr(2,10),e.src+=&quot;#?secret=&quot;+t,e.setAttribute(&quot;data-secret&quot;,t);if(r||i)(t=e.cloneNode(!0)).removeAttribute(&quot;security&quot;),e.parentNode.replaceChild(t,e)}}}}(window,document);
//--&gt;&lt;!]]&gt;
&lt;/script&gt;&lt;iframe sandbox=&quot;allow-scripts&quot; security=&quot;restricted&quot; src=&quot;https://orthodoxia.pl/podcast/pytanie-do-specjalisty-pochp/embed/&quot; width=&quot;500&quot; height=&quot;350&quot; title=&quot;&#8222;Pytanie do specjalisty &#8211; POChP&#8221; &#8212; Radio Orthodoxia 102,7FM&quot; frameborder=&quot;0&quot; marginwidth=&quot;0&quot; marginheight=&quot;0&quot; scrolling=&quot;no&quot; class=&quot;wp-embedded-content&quot;&gt;&lt;/iframe&gt;'
					       class="input-embed input-embed-18757" readonly/>
				</div>
				<button class="copy-embed copy-embed-18757"></button>
			</div>
		</div>
			</div>
	
	</div>



<div style="height:23px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<div class="wp-block-columns">
<div class="wp-block-column is-vertically-aligned-center">
<div class="wp-block-columns">
<div class="wp-block-column">
<figure class="wp-block-image size-large is-resized"><img loading="lazy" src="https://orthodoxia.pl/wp-content/uploads/2021/11/logo-NOWE-1024x356.png" alt="" class="wp-image-16997" width="577" height="200" srcset="https://orthodoxia.pl/wp-content/uploads/2021/11/logo-NOWE-1024x356.png 1024w, https://orthodoxia.pl/wp-content/uploads/2021/11/logo-NOWE-300x104.png 300w, https://orthodoxia.pl/wp-content/uploads/2021/11/logo-NOWE-768x267.png 768w, https://orthodoxia.pl/wp-content/uploads/2021/11/logo-NOWE-1536x533.png 1536w, https://orthodoxia.pl/wp-content/uploads/2021/11/logo-NOWE.png 2001w" sizes="(max-width: 577px) 100vw, 577px" /></figure>
</div>



<div class="wp-block-column">
<figure class="wp-block-image size-large"><a href="https://podcasts.google.com/feed/aHR0cHM6Ly9vcnRob2RveGlhLnBsL2ZlZWQvcG9kY2FzdA"><img loading="lazy" width="1024" height="260" src="https://orthodoxia.pl/wp-content/uploads/2021/11/Google-Podcast-Logo-1024x260.png" alt="" class="wp-image-16934" srcset="https://orthodoxia.pl/wp-content/uploads/2021/11/Google-Podcast-Logo-1024x260.png 1024w, https://orthodoxia.pl/wp-content/uploads/2021/11/Google-Podcast-Logo-300x76.png 300w, https://orthodoxia.pl/wp-content/uploads/2021/11/Google-Podcast-Logo-768x195.png 768w, https://orthodoxia.pl/wp-content/uploads/2021/11/Google-Podcast-Logo.png 1072w" sizes="(max-width: 1024px) 100vw, 1024px" /></a></figure>
</div>
</div>
</div>



<div class="wp-block-column">
<div class="wp-block-columns">
<div class="wp-block-column">
<figure class="wp-block-image size-large"><a href="https://podcasts.apple.com/us/podcast/radio-orthodoxia/id1595830803"><img loading="lazy" width="1024" height="262" src="https://orthodoxia.pl/wp-content/uploads/2021/11/Listen-on-Apple-Podcasts-badge-1024x262.jpg" alt="" class="wp-image-16932"/></a></figure>
</div>



<div class="wp-block-column">
<figure class="wp-block-image size-large is-resized"><a href="https://open.spotify.com/show/5Nd4Nq0U5gZYWkqAk4EReD"><img loading="lazy" src="https://orthodoxia.pl/wp-content/uploads/2021/11/Spotify_Logo_CMYK_Green-1-1024x307.png" alt="" class="wp-image-16955" width="325" height="96" srcset="https://orthodoxia.pl/wp-content/uploads/2021/11/Spotify_Logo_CMYK_Green-1-1024x307.png 1024w, https://orthodoxia.pl/wp-content/uploads/2021/11/Spotify_Logo_CMYK_Green-1-300x90.png 300w" sizes="(max-width: 325px) 100vw, 325px" /></a></figure>
</div>
</div>



<p></p>
</div>
</div>



<p><strong>Panie profesorze, w czasie pandemii COVID-19 przez kilkanaście miesięcy pracował Pan na tzw. pierwszej linii frontu, jako komendant pierwszego szpitala tymczasowego na ulicy Żurawiej w Białymstoku. Jakie są wspomnienia z tamtego okresu?&nbsp;</strong></p>



<p>Na pewno w tym okresie covidowym nawiązały się relacje międzyludzkie między lekarzami, zżyliśmy się. Widać też, że młodzi lekarze nie boją się wyzwań i opieki nad ciężko chorymi. Ta sytuacja poprawiła naszą taką wewnętrzną organizację. Była to szkoła życia, na pewno.&nbsp;</p>



<p><strong>Szpital tymczasowy od kilkunastu tygodni jest zamknięty. Pan profesor wrócił do swoich pacjentów. Czy to są ci sami pacjenci?&nbsp;</strong></p>



<p>Niejednokrotnie są ci sami, ale nie do końca, ponieważ mamy&nbsp; spore zaległości. Większość naszych pacjentów, to chorzy na raka płuca, którzy nie zgłaszali się o czasie do lekarza, więc obserwujemy dużą intensywność w pracy z pacjentami. Codziennie wykonujemy dużo zabiegów endoskopowych, bronchoskopowych, w celu zdiagnozowania chorych na raka płuca. Tylko w ciągu ostatnich 2 tygodni przyjęliśmy ponad 80 pacjentów. Staramy się nadrobić te zaległości, których jednak trochę się narobiło w okresie covidowym, bo pacjenci niejednokrotnie mieli utrudniony dostęp do opieki zdrowotnej. Często po prostu bali zgłaszać się do lekarza.&nbsp;</p>



<p><strong>Dzisiaj chciałbym, abyśmy porozmawiali o przewlekłej obturacyjnej chorobie płuc &#8211; POChP. Co pod tym pojęciem rozumiemy?&nbsp;&nbsp;</strong></p>



<p>Przewlekła obturacyjna choroba płuc to jedna z częstszych chorób przewlekłych na świecie. Jest to 4. przyczyna zgonu w chwili obecnej, a będzie 3. Jest to choroba wynikająca z nieodwracalnego zwężenia dróg oddechowych. Ona powstaje w przeciągu kilkudziesięciu lat, jeżeli ktoś jest narażony na jakieś zanieczyszczenia powietrza. Oczywiście, najczęstszym zanieczyszczeniem jest dym tytoniowy. Te zanieczyszczenia&nbsp; osadzają się w drogach oddechowych i powodują stan zapalny. Jest&nbsp; normalną reakcją organizmu, że komórki zapalne próbują zwalczyć te szkodliwe substancje. A taki powtarzający się stan zapalny powoduje w konsekwencji zniszczenie miąższu płuc.&nbsp; W miąższu płuc dochodzi do destrukcji,&nbsp; a powietrze, które weszło do płuc, nie może się wydostać.&nbsp; W wyniku tej destrukcji te drogi oddechowe zapadają się i taki pacjent nie może wykonać prawidłowego wydechu. Wewnątrz płuc jest coraz więcej powietrza. Płuca stają się rozdęte, troszeczkę przypominają&nbsp; bęben. Pojawiają się dolegliwości u pacjenta.&nbsp;</p>



<p><strong>Jakie to dolegliwości? Na co nasi słuchacze powinni zwrócić uwagę?&nbsp;</strong></p>



<p>Najczęstszą dolegliwością, o której mówią pacjenci, jest przewlekły kaszel. Tutaj proszę zauważyć, że każdy z nas, jak się przeziębi, kaszle i zwykle myśli, że to nic poważnego, pewnie kiedyś ta dolegliwość minie. Ale jeżeli ten kaszel trwa powyżej 4 tygodni, to już mówi się, że jest to kaszel przewlekły. Trzeba wówczas pójść do lekarza, zbadać się, zdiagnozować przyczynę kaszlu.</p>



<p>Tu niestety nawet reklamy dają fałszywy przekaz, że jak palę to mam prawo kasłać, to przecież „kaszel palacza”. Tak nie jest. Nie możemy kaszleć. Jeżeli kaszlemy, a jeszcze dodatkowo odksztuszamy plwocinę codziennie rano, to już patologia. To jest objaw chorobowy. Dlatego z kaszlem przewlekłym, trwającym powyżej 4 tygodni trzeba zgłosić się do lekarza.&nbsp;</p>



<p>Drugim objawem jest duszność. Jak powiedziałem, w POChP dochodzi do destrukcji miąższu płuc, on się trochę rozpada w wyniku tego stanu zapalnego. Pojawia się duszność, bo tego miąższu płuc jest coraz mniej. A to jest zbyt późno, gdy chory zgłasza się z dusznością.&nbsp;</p>



<p>Czyli mamy kaszel przewlekły i duszność. Ale w płucach rozpadają się też naczynia, serce ma zwiększony opór i dołączają się różnego rodzaju choroby, problemy z sercem, z różnego rodzaju narządami, głównie z układem krążenia.</p>



<p><strong>Wspomniał Pan Profesor, że taką główną przyczyną POChP, niestety bardzo popularną, jest palenie papierosów. Mimo różnych akcji promocyjnych, mody na niepalenie, cały czas obserwujemy, że duży odsetek osób młodych sięga po tego pierwszego papierosa. Na początek z ciekawości, takiej mocno zgubnej, później już dla towarzystwa, a później to już jest uzależnienie. A to kilkanaście, czasami kilkadziesiąt razy dziennie, taki bodziec niszczący płuca. Czy jeszcze jakieś inne czynniki powodują, że te płuca&nbsp; zaczynają chorować? Na co jeszcze powinniśmy zwracać uwagę? Czy są czynniki, na które może mamy wpływ?&nbsp;</strong></p>



<p>Oczywiście, to wszelkiego rodzaju zanieczyszczenia, na które jesteśmy narażeni. Najczęstszym zanieczyszczeniem, w 90 procentach, jest dym tytoniowy i to zarówno w przypadku palenia czynnego jak i biernego. Ale też bardzo istotne jest to, czym w sezonie zimowym sami palimy w piecu i czym nasi sąsiedzi palą. Bo jeśli mamy sąsiada, który od kilkudziesięciu lat dosłownie wszystkim pali w piecu, bo tak jest tanio i trzeba czymś się ogrzać, to po pewnym czasie możemy mieć też przewlekłą obturacyjną chorobę płuc.&nbsp;</p>



<p>Jeżeli ktoś zacznie palić w młodym wieku i nie rzuci papierosów, to zapracuję sobie być może na przewlekłą obturacyjną chorobę płuc, bo ta choroba rozwija się kilkadziesiąt lat.&nbsp; I potem taka osoba w wieku 30, 40 lat ma POChP. Obecnie ponad 10% naszego społeczeństwa w wieku powyżej 30 lat (jeszcze niedawno było to 40 lat) ma POChP,. Właśnie przez palenie, przez narażenie na zanieczyszczenia.&nbsp; Jeżeli ktoś przykładowo mieszka w domu, czy na osiedlu, gdzie często jest smog, to może to powodować tego typu schorzenie po jakimś czasie. Ostatnio byłem na zjeździe pulmonologicznym i tam wszyscy zachwycali się, że Białostocczyzna jest takim czystym miejscem. Ale usłyszeli od moich kolegów, że wystarczy przyjechać do nas w okresie zimowym, do tych pięknych miejscowości, gdy wszyscy zaczynają ogrzewać swoje domy. I wtedy naprawdę często&nbsp; jest tak, że oddychamy takim samym powietrzem jak na zanieczyszczonym Śląsku.&nbsp;&nbsp;</p>



<p><strong>Czy to nie jest poniekąd takie złudne, ten przekaz, że mieszkamy na terenie Zielonych Płuc Polski? Czy to trochę nie osłabiło naszej czujności, bo skoro mamy Zielone Płuca, to zakładamy że nie musimy dbać o środowisko, możemy palić w piecach czym chcemy?&nbsp;</strong></p>



<p>To jest racja,&nbsp; rzeczywiście tak sobie każdy myśli, że mamy czyste powietrze, Zielone Płuca Polski. Ale Główny Urząd Statystyczny podał, że w ciągu ostatnich kilku lat śmiertelność z powodu schorzeń układu oddechowego jest jedna z wyższych właśnie na naszych terenach. Nie mówimy tu o chorobach nowotworowych, bo śmiertelność z powodu raka płuca jest najwyższa na Śląsku. Ale właśnie przez takie nasze zachowania&nbsp; śmiertelność z powodu zapalnych schorzeń dróg oddechowych jest dosyć wysoka w naszym województwie.</p>



<p><strong>Kaszlemy przewlekle, decydujemy się na wizytę u lekarza, aby podzielić się zaniepokojeniem swoimi objawami. Do jakiego lekarza powinniśmy się zgłosić? Czy wystarczy, że zgłosimy się do lekarza rodzinnego?&nbsp;</strong></p>



<p>Jeżeli ktoś kaszle powyżej 4 tygodni, to zbadać, osłuchać pacjenta powinien lekarz rodzinny. Może on też wykonać spirometrię. Ale jeżeli już podejrzewa, że to rzeczywiście może być POChP, z czym lekarz rodzinny może sobie nie poradzić, powinien skierować pacjenta do pulmonologa, aby ten postawił diagnozę. Podstawą rozpoznania jest&nbsp; prawidłowo wykonane badanie spirometryczne. Służy ono do&nbsp; potwierdzenia, że&nbsp; zwężenie dróg oddechowych jest nieodwracalne. Podajemy leki rozszerzające oskrzela, po pewnym czasie powtarzamy badanie spirometryczne i jeżeli widzimy, że rzeczywiście drogi oddechowe są nadal zwężone, jest to potwierdzeniem przewlekłej obturacyjnej choroby płuc. Oczywiście powinniśmy porozmawiać z pacjentem i zapytać się o palenie tytoniu i narażenie na inne zanieczyszczenia wziewne,&nbsp; uzupełnić diagnostykę o konieczne badania.&nbsp;</p>



<p><strong>O badaniu spirometrycznym już kilkakrotnie mówiliśmy w naszych audycjach, ale chciałbym, żeby Pan Profesor przypomniał, jak to badanie wygląda, czy wymaga szczególnego przygotowania i czy powinniśmy być zaniepokojeni przed jego wykonaniem?</strong>&nbsp;&nbsp;</p>



<p>To bardzo proste badanie. Oczywiście, jak każde badanie ma swoje przeciwwskazania, np. świeży udar mózgu, świeży zawał. Ale samo badanie jest proste. To po prostu gwałtowne dmuchnięcie kilkukrotne w odpowiednie oprzyrządowanie, a komputer mierzy ile maksymalnie powietrza w pierwszej sekundzie pacjent może z siebie wydmuchać. Oczywiście trzeba to kilkukrotnie odpowiednio powtórzyć, a aparat przelicza to na wartości liczbowe. Na tej podstawie lekarze mogą zinterpretować, czy drogi oddechowe są zwężone, czy nie, jak to wygląda po lekach rozszerzających oskrzela. Jest to bardzo proste badanie i naprawdę może być dostępne w każdej poradni lekarza rodzinnego. Nie bójmy się tego badania i jeżeli ktoś ma powyżej 30 &#8211; 40 lat i np. pali papierosy od wielu&nbsp; lat i kaszle, to proszę, aby zgłosił się na badanie spirometryczne, ponieważ to może przyspieszyć rozpoznanie POChP.</p>



<p><strong>Czy oprócz spirometrii pacjent będąc u państwa na wizycie jest też kierowany na inne badania? Jeśli tak, to na jakie i na co w takich badaniach zwraca się szczególną uwagę?&nbsp;</strong></p>



<p>Badania, które trzeba wykonać u chorego na POChP to na przykład badanie ekg. Oceniamy, czy jest przerost prawej komory. Jeżeli jest konieczność, uzupełniamy o echokardiografię.&nbsp;</p>



<p><strong>A jakie to ma znaczenie? Owszem, pan profesor mówił o tym, że wtórnie&nbsp; dochodzi do uszkodzenia różnych innych narządów. Ale jak to naszym słuchaczom można byłoby wytłumaczyć?&nbsp;</strong></p>



<p>To jest na zasadzie naczyń połączonych. Jak zrobimy zdjęcie klatki piersiowej, oczywiście to jest też badanie podstawowe w POChP, to widzimy, że choroba może dotyczyć też serca i naczyń. A jak reaguje serce? Ma zwiększone obciążenie tłoczeniem krwi przez te uszkodzone naczynia, więc reaguje przerostem i najczęściej przerasta prawa komora serca. W tym celu robimy badanie echokardiograficzne, bo wtedy możemy zaobserwować, czy jest przerost którejś jamy serca. Oczywiście prosimy tu o pomoc kardiologów. W uzasadnionych przypadkach wykonujemy również tomografię komputerową płuc. Ponieważ badanie tomografii komputerowej może czasem pokazać, czy pacjent ma duże pęcherze rozedmowe, które później chirurg klatki piersiowej może usunąć. Jest jeszcze kilka chorób, w przebiegu których może dochodzić do tej gwałtownej rozedmy i tu również może nam badanie tomografii wiele pomóc. Inne badanie, które wykonujemy, z kategorii podstawowych, to na przykład morfologia krwi i gazometria krwi. Pozwalają one na ocenę, czy chory jest przewlekle niedotleniony czy nie. A jeżeli jest niedotleniony, to lekarze muszą ocenić, czy pacjent jest kandydatem do tlenoterapii domowej. Pacjenci korzystają w domu z koncentratora tlenu czy z butli tlenowej, ale jeżeli dalej ten koncentrator nie wystarcza, następną formą terapii jest wentylacja nieinwazyjna. To oddychanie przy pomocy&nbsp; aparatów, podobnych do respiratora. Jeżeli widzimy na podstawie badania gazometrii krwi, że pacjent ma za dużo dwutlenku węgla, we krwi, to jest to sugestia, że trzeba zastosować wentylację nieinwazyjną.&nbsp;</p>



<p>Pamiętajmy, że pacjent jeżeli jest niedotleniony, to może mieć objawy ze strony różnych narządów. Często chore jest serce, może też być problem z nerkami i naprawdę z wieloma narządami.&nbsp;</p>



<p><strong>Wspomniał Pan o pęcherzach rozedmowych. Co to takiego jest i jak one się tworzą w płucach?&nbsp;</strong></p>



<p>Jeżeli ktoś pali dużo papierosów, płuca się robią takie rozdęte. Jeżeli jest za dużo powietrza, w płucach mogą powstać nawet kilkucentymetrowe jamy. Są to takie puste przestrzenie. Jakby takie nadmuchane worki. Jak taki pęcherz się zrobi potężny, może uciskać na drogi oddechowe i powodować, że pacjentowi jest duszno. Chirurg może wyciąć taki pęcherz, wtedy reszta płuc obok się rozpręży, przejdzie na to miejsce, podejmie swoją prawidłową czynność i pacjent może odczuwać poprawę wydolności, zmniejszenie duszności. My robiąc potem badanie spirometryczne, widzimy, że jest ono dużo lepsze. Jest to również metoda lecznicza POChP – ta interwencja chirurgiczna.&nbsp;</p>



<p><strong>Ale wróćmy jeszcze do diagnostyki. Wspomniał Pan o tomografii komputerowej. Wydaje się to być badaniem takim mocno zaawansowanym. Na co w tomografii komputerowej państwo zwracają uwagę?</strong></p>



<p>Jest kilka rodzajów tomografii komputerowej. Ona służy do oceny miąższu płucnego,&nbsp; naczyń, serca. Przykładowo jeżeli pacjent jest niedotleniony, krew produkuje więcej czerwonych krwinek i jeżeli tych czerwonych krwinek jest za dużo i jeszcze serce jest trochę niewydolne, jest to czynnik ryzyka powstawania zakrzepów w naczyniach,&nbsp; czyli zatorowości płucnej. Wówczas wykonujemy tomografię z tak zwaną opcją angio, czyli po prostu musimy uwidocznić naczynia. Z kolei jeżeli np. robiąc zdjęcie klatki piersiowej widzimy, że płuca są rozdęte i nam się jakieś cienie nie podobają, wówczas robimy tomografię o wysokiej rozdzielczości – HRCT. Jest więc kilka rodzajów tomografii komputerowej. Badanie to jest doskonałym narzędziem dla pulmonologów, pozwalającym na zobrazowanie miąższu płuc. Ale też np. w przypadku palaczy tytoniu, u których ryzyko rozwoju raka płuca jest bardzo duże, tomografia komputerowa służy do wczesnej oceny guza (raka) płuca. W tomografii komputerowej możemy zobaczyć, czy pacjent ma na przykład węzły chłonne powiększone. Jeżeli ma powiększone, pulmonolodzy mogą wykonać badanie bronchoskopowe, czyli taką rurką ze światełkiem zaglądamy do oskrzeli i możemy wówczas pobrać materiał do badań histologicznych.&nbsp;</p>



<p><strong>Czy bronchoskopia jest badaniem standardowym w POChP? Czy to raczej badanie jest zarezerwowane dla podejrzeń nowotworu płuc czy zabiegowe, by można było pobrać materiał do badań?&nbsp;</strong></p>



<p>To jest bardzo ciekawe zagadnienie, dlatego, że oczywiście nam kojarzy się, że robimy bronchoskopię, jeżeli jest podejrzenie zmiany nowotworowej, gdy mamy powiększone węzły chłonne, a nawet kaszel przewlekły.&nbsp; Ale od kilku lat w krajach zachodnich &#8211; u nas nie jest to jeszcze odpowiednio refundowane przez&nbsp; NFZ – bronchoskopia jest wykorzystywana przy zabiegach terapeutycznych. Otóż np. w przypadku pęcherzy rozedmowych można przy pomocy bronchoskopu umiejscowić &nbsp; zastawki wewnątrzoskrzelowe, my to nazywamy „parasolki”&nbsp; i wtedy&nbsp; powietrze do pęcherzy nie może wejść, ale może wyjść. I takie pęcherze mogą się samoistnie zapaść, przez co choremu jest mniej duszno. Jest to jedna z nowych metod leczniczych, właśnie drogą bronchoskopową, która na świecie dosyć mocno się rozwija. Z kolei u pacjentów chorych na astmę oskrzelową, można przez bronchoskop wprowadzić do oskrzeli elektrody i za ich pomocą porazić&nbsp; błonę mięśniową, tak by się te oskrzela się nie kurczyły. Także są bardzo różne, ciekawe możliwości w pulmonologii służące do diagnostyki i terapii za pomocą bronchoskopii.</p>



<p><strong>Badanie bronchoskopowe często powoduje u pacjentów niepokój. Bo jednak wprowadzamy taki przewód do dróg oddechowych. Jak w praktyce to badanie wygląda?&nbsp;</strong></p>



<p>Pragnę uspokoić wszystkich, którzy mają planowaną bronchoskopię. Nie ma się czego bać. My znieczulamy pacjentów. Pacjent, który ma badanie bronchoskopowe jest w półśnie albo w śnie i często nawet nic nie pamięta, a my zajrzymy do drzewa oskrzelowego, pobierzemy co trzeba. Oczywiście są sytuacje, że pacjent musi z nami współpracować, ale naprawdę tak jak obserwuję, to pacjenci dość dobrze wspominają to badanie. Niektórzy nawet są zdziwieni, że tak to gładko przeszło, że niepotrzebnie się denerwowali. My znieczulamy tak, żeby chory nic nie odczuwał, często nawet nic nie pamiętał.&nbsp;</p>



<p><strong>Czy są leki, sposoby, które zapobiegają rozwojowi POChP? Oczywiście musimy na początku powiedzieć, że na pewno najbardziej skutecznym sposobem jest usunięcie czynników ryzyka, czyli na pewno odstawiamy palenie, staramy się uniknąć innych zanieczyszczeń z otoczenia. Aczkolwiek zawsze mam takie wątpliwości, czy naprawdę przed kominkiem już nie można posiedzieć w zimowy mroźny wieczór i popatrzeć na pięknie płomienie?</strong>&nbsp;</p>



<p>Oczywiście, że można posiedzieć przed kominkiem. Należy tylko zachowywać się rozsądnie. Ale jeżeli ktoś pali papierosy, to naprawdę musi poważnie się zastanowić nad tym, żeby te papierosy rzucić. Jeżeli ktoś ma zawód albo pracę związaną z narażeniem na zanieczyszczenia, to niech przynajmniej zakłada odpowiednią maseczkę. To jest podstawa. Czyli musimy pozbawić się tego czynnika, który drażni nasze drogi oddechowe i powoduje cały ten ciąg zdarzeń. Po drugie bardzo ważne jest odpowiednie zachowanie prozdrowotne. Czyli zdrowo się odżywiamy i&nbsp; stosujemy aktywność fizyczną. Wydaje się nam, że jak mamy chore płuca, odczuwamy duszność, to trzeba tylko usiąść i nie ruszać się i myśleć, co tam dalej będzie z nami, złego czy dobrego. Nie drodzy Państwo. Zachęcam do aktywności ruchowej, to rodzaj „siłowni” dla płuc. Codzienny spacer, 20-minutowy, jest naprawdę bardzo dobry. Musimy też&nbsp; budować swoją odporność, czyli zaleca się szczepienia przeciwko grypie, pneumokokom, wirusom SARS-Cov-2.&nbsp;</p>



<p>Mamy też wreszcie skuteczne leki wziewne, bo to jest podstawą leczenia przewlekłej obturacyjnej choroby płuc, dzięki którym możemy pomóc pacjentowi w opanowaniu duszności, tak żeby nie odczuwał duszności i jesteśmy w stanie spowolnić postęp tej choroby. Może nie potrafimy zahamować jej przebiegu, ale potrafimy spowolnić postęp. Dlatego, że leki, którymi dysponujemy, zmniejszają częstość zaostrzeń. To są różnego rodzaju inhalatory, dzięki którym możemy indywidualnie dobrać leki do pacjenta. Mamy teraz takie możliwości, by przy pomocy jednego inhalatora raz dziennie podać jednorazowo trzy leki, dzięki którym pacjent poczuje się lepiej. Ale chory musi przyjmować te leki, nie może zapomnieć o ich przyjmowaniu.&nbsp;</p>



<p>A jeżeli już lekarz zalecił stosowanie tlenoterapii, a tutaj zalecamy co najmniej 15 godzin na dobę, to konieczne jest żeby chory stosował się też do tych zaleceń, po to, żeby ta saturacja była powyżej 90-92. Jeżeli pacjent nie będzie się często przeziębiać, a do tego będzie budował swoją odporność przez szczepienia, zdrowy styl życia, przyjmował odpowiednie leki wziewne, to jest szansa, że ten postęp choroby nie będzie gwałtowny, że pacjent będzie w miarę nieźle funkcjonować.&nbsp;</p>



<p><strong>Wspomniał Pan o trzech rodzajach leków w POChP. Jakie to są leki? Co one powodują u pacjenta?&nbsp;</strong></p>



<p>To są trzy główne grupy leków. Pierwsza to leki z grupy noszącej skrót LABA&nbsp; &#8211; to leki, których jedna dawka przez 12 godzin rozszerza oskrzela, przyjmuje się najczęściej te leki dwa razy dziennie, po to żeby przez całą dobę mieć rozszerzone oskrzela. Tutaj oczywiście my musimy pamiętać o tym, że niektóre leki z tej grupy przy okazji potrafią pobudzać serce do częstych skurczów. Musimy to monitorować u pacjenta. Druga grupa leków to LAMA – to też leki rozszerzające oskrzela, najczęściej stosowane raz na dobę. Zmniejszają one częstość zaostrzeń, powodują zmniejszoną ilość tego śluzu. Tu również musimy pamiętać o pewnych przeciwwskazaniach, sprawdzamy czy pacjent nie ma jaskry, przerostu gruczołu krokowego. Trzecią grupa leków stosowanych w leczeniu POChP są kortykosteroidy wziewne. Tutaj nie bójmy się, że to kortykosteroidy, bo my tych leków przecież nie jemy, nie pijemy, tylko przyjmujemy wziewnie. Udowodniono, że dołączanie kortykosteroidów wziewnych poprawia wydolność oddechową, zmniejsza również częstość zaostrzeń i zmniejsza śmiertelność wśród osób chorych na POChP. Ale oczywiście każda z tej grupy leków ma swoje wskazania, przeciwskazania, jest stosowana w zależności od częstości zaostrzeń w roku. Jeżeli pacjent często ma infekcje, nadal odczuwa duszność, to odpowiednio ustawiamy leki i ich dawkę. Wielkim postępem w przemyśle farmaceutycznym jest to, że te wszystkie trzy leki można umiejscowić w jednym inhalatorze, czyli w jednym takim aparaciku. To znaczne ułatwienie dla pacjenta, bo osoba starsza, każdy z nas może zapomnieć przyjąć lek, zwłaszcza jak byśmy mieli 3 inhalatory i każdy lek do zastosowania po 2 razy dziennie. Można się wtedy pogubić. Ale jeżeli możemy to zastosować w jednym inhalatorze raz dziennie, to będziemy o tym pamiętać i to poprawi przebieg choroby, zabezpieczy przed zaostrzeniami.&nbsp;&nbsp;</p>



<p><strong>Czy jeśli te leki, mimo systematycznego stosowania, nie pomagają, niewydolność płuc postępuje, czy pacjent ma jeszcze szansę przed tlenoterapią?&nbsp;</strong></p>



<p>Jeżeli nie bardzo jesteśmy zadowoleni z działania tych grup leków to musimy zawsze jeszcze&nbsp; rozpatrzyć, czy przypadkiem pacjent nie ma jakichś niewyrównanych chorób współistniejących. Czy np. leczenie niewydolności krążenia jest dobrze ustawione, czy cukrzyca jest dobrze uregulowana. Bo na przykład niewyrównane ciśnienie tętnicze czy źle prowadzona niewydolność krążenia, niewydolność serca mogą również powodować duszność, pogorszenie choroby płucnej. O tym musimy też myśleć. Pamiętajmy też o różnych chorobach naczyniowych, na przykład jak pacjent ma żylaki kończyn dolnych i nadal jest mu duszno, to zawsze lekarze zastanawiają się czy pacjent nie ma np. przewlekłej zatorowości płucnej. Tutaj traktujemy pacjenta jako całość, w sposób taki holistyczny. Ale jeżeli zrobiliśmy wszystko, wyrównaliśmy działanie poszczególnych narządów, daliśmy te leki wziewne i w badaniu spirometryczne widzimy, że te wartości&nbsp; objętości życiowych są małe, te parametry są złe i nadal chory jest niedotleniony, to niestety, tu już nasze pole manewru się kończy, czyli zostaje tylko tlenoterapia. Ale pamiętajmy, że udowodniono, że tlenoterapia wydłuża życie pacjenta, jeżeli stosuje ją w sposób systematyczny,&nbsp;</p>



<p><strong>Ale też chyba i komfort pacjenta, bo takie poczucie nieustannego podduszania to wiąże się też ze zmianami we krwi, zmianami w układzie krzepnięcia, a natlenienie powoduje, że stajemy się żywsi. Szczególnie doświadczyliśmy to jako lekarze, obserwując pacjentów z COVID-19, gdzie płuca były w sposób przyśpieszony, niszczone przez wirusa SARS-Cov-2 i tego tlenu zaczynało w organizmie bardzo szybko brakować. A skoro już wywołałem temat, to czy SARS-CoV-2 wpłynął na pacjentów z POChP? Czy tych pacjentów jest więcej, czy też pacjenci, którzy w sposób ciężki przeszli COVID-19 są kandydatami do POChP?&nbsp;</strong></p>



<p>Pamiętajmy, że POChP rozwija się przez dziesięciolecia. Oczywiście tutaj w okresie postcovidowym to częściej widzimy pacjentów ze zwłóknieniami płuc. Natomiast jeżeli mówimy o chorych na POChP, to niestety sporo pacjentów, muszę tutaj przyznać ze smutkiem, zmarło w okresie pandemii. Ale też u części chorych wirus nie spowodował żadnych zmian, jakby nie chorowali, a u części, zwłaszcza tych niezaszczepionych, gdy dołączyły zmiany włókniste, COVID-19 niestety pogorszył przebieg choroby.&nbsp;</p>



<p><strong>Jakie są rokowania w POChP? Czy można się wyleczyć?</strong></p>



<p>Całkowicie nie, z definicji to postępujące zwężenie dróg oddechowych. Dlatego walczymy, aby pacjent nie miał zaostrzeń infekcyjnych, aby przyjmował leki. Można tu poprawić komfort funkcjonowania pacjenta, tak dobrać leki, aby chory nie odczuwał duszności, miał mniej zaostrzeń. Wtedy w miarę bezboleśnie, w komforcie może funkcjonować. Ale trzeba tu też trochę wysiłku, od rzucenia palenia, zdrowego trybu życia, przestrzegania zaleceń lekarskich po dbanie o choroby współistniejące. To koronkowa praca, ale przynosi efekt.&nbsp;</p>



<p><strong>Zachęcamy więc, aby nie dopuszczać do powstania POChP. Najlepiej, aby w miejsce papierosa, iść np. na spacer.</strong></p>



<p>Dokładnie. Aktywność fizyczna jest niesamowicie cenna. Idźmy do lasu, na świeże powietrze.&nbsp; I jeszcze podkreślam &#8211; nie dajmy się zwieść pozorom, nie stosujmy e-papierosów. Są już jednostki chorobowe, ostre uszkodzenie płuc po e-papierosach. Każda chemia, którą przyjmujemy wziewnie, jest szkodliwa.</p>



<div style="height:16px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<hr class="wp-block-separator alignfull has-text-color has-background has-dark-gray-background-color has-dark-gray-color is-style-default" id="block-4f3887bc-4a49-499c-8a4d-a062a3ba296f"/>



<div class="wp-block-columns">
<div class="wp-block-column" style="flex-basis:100%">
<div class="wp-block-columns alignwide are-vertically-aligned-center"></div>
</div>
</div>



<hr class="wp-block-separator alignwide has-text-color has-background has-accent-background-color has-accent-color is-style-default"/>



<p></p>
]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
		<item>
		<title>Pytanie do specjalisty. Nowotwory płuc w dobie pandemii</title>
		<link>https://orthodoxia.pl/pytanie-do-specjalisty-nowotwory-pluc-w-dobie-pandemii-2/</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Paulina Bojarska]]></dc:creator>
		<pubDate>Tue, 07 Sep 2021 17:29:24 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Pytanie do specjalisty]]></category>
		<category><![CDATA[choroby płuc]]></category>
		<category><![CDATA[lekarz]]></category>
		<category><![CDATA[pulmonolog]]></category>
		<category><![CDATA[pytanie do specjalisty]]></category>
		<category><![CDATA[rak płuc]]></category>
		<category><![CDATA[zdrowie]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://orthodoxia.pl/?p=16438</guid>

					<description><![CDATA[Rak płuca był tematem ostatniej audycji z cyklu „Pytanie do specjalisty”. Gościem prof. Jana Kochanowicza był prof. Robert Mróz z II Kliniki Chorób Płuc Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku  ]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<div class="vc_row wpb_row vc_row-fluid dt-default" style="margin-top: 0px;margin-bottom: 0px"><div class="wpb_column vc_column_container vc_col-sm-12"><div class="vc_column-inner"><div class="wpb_wrapper">
	<div class="wpb_text_column wpb_content_element " >
		<div class="wpb_wrapper">
			<h3>Nowotwory płuc w dobie pandemii</h3>
<h4>prof. dr hab. n. med. Robert Mróz</h4>
<p>Rak płuca był tematem ostatniej audycji z cyklu „Pytanie do specjalisty”. Gościem prof. Jana Kochanowicza był prof. Robert Mróz z II Kliniki Chorób Płuc Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku</p>

		</div>
	</div>
</div></div></div></div><div class="vc_row wpb_row vc_row-fluid player-row dt-default" style="margin-top: 0px;margin-bottom: 0px"><div class="wpb_column vc_column_container vc_col-sm-12 vc_col-has-fill"><div class="vc_column-inner vc_custom_1572614745232"><div class="wpb_wrapper">
	<div class="wpb_text_column wpb_content_element  vc_custom_1572613884214" >
		<div class="wpb_wrapper">
			<p><span style="color: #dd9933;"><strong>Posłuchaj tego programu</strong></span></p>

		</div>
	</div>
<style class="player-custom-style">body .audioplayer.skin-wave.playerid-16443:not(.a) .ap-controls .con-playpause .playbtn , body .audioplayer.skin-wave.playerid-16443:not(.a) .ap-controls .con-playpause .pausebtn { background-color: #53578d;}  body .audioplayer.skin-wave.playerid-16443:not(.a) .player-but .the-icon-bg, body .audioplayer.skin-wave.playerid-16443:not(.a) .playbtn .the-icon-bg , body .audioplayer.skin-wave.playerid-16443:not(.a) .pausebtn .the-icon-bg,  body .audioplayer.skin-wave.playerid-16443:not(.a) .ap-controls .scrubbar .scrubBox-hover , body .audioplayer.skin-wave.playerid-16443:not(.a) .volume_active { background-color: #53578d; border-color: #53578d;} </style><div class="audioplayer-tobe playerid-16443 ap_idx_16438_1 is-single-player apconfig-skin-wave-with-multisharer-button-and-embed  skin-wave  16443"  style=" opacity: 0; " data-posttype="attachment" data-sample_time_total="2697" id="ap16443" data-playerid="16443" data-sanitized_source="httpsorthodoxiaplwpcontentuploads2021098ChorobynowotworoweplucprofRobertMroz64strmp3" data-pcm='[0.613,0.724,0.841,0.407,0.354,0.57,0.279,0.32,0.273,0.274,0.261,0.517,0.835,0.164,0.148,0.253,0.134,0.259,0.846,0.326,0.471,0.204,0.516,0.617,0.553,0.075,0.252,0.627,0.449,0.775,0.369,0.869,0.854,0.785,0.929,0.089,0.534,0.429,0.263,0.504,0.56,0.829,0.769,0.543,0.546,0.003,0.392,0.883,0.202,0.893,0.57,0.451,0.776,0.598,0.1,0.51,0.059,0.493,0.774,0.304,0.392,0.163,0.453,0.622,0.155,0.935,0.365,0.61,0.197,0.991,0.775,0.556,0.628,0.618,0.457,0.792,0.21,0.407,0.249,0.508,0.815,0.488,0.304,0.886,0.186,0.493,0.079,0.546,0.847,0.625,0.363,0.197,0.474,0.583,0.771,0.696,0.127,0.404,0.736,0.466,0.355,0.419,0.862,0.395,0.801,0.709,0.189,0.948,0.652,0.617,0.724,0.417,0.282,0.991,0.075,0.142,0.463,0.405,0.93,0.52,0.345,0.68,0.247,0.004,0.114,0.248,0.613,0.584,0.154,0.61,0.259,0.833,0.968,0.096,0.065,0.505,0.002,0.841,0.178,0.288,0.91,0.897,0.679,0.763,0.244,0.341,0.78,0.232,0.275,0.62,0.348,0.333,0.12,0.278,0.097,0.74,0.791,0.533,0.298,0.814,0.204,0.842,0.953,0.391,0.09,0.941,0.76,0.768,0.274,0.503,0.312,0.497,0.157,0.753,0.528,0.708,0.075,0.164,0.093,0.719,0.756,0.517,0.799,0.38,0.216,0.224,0.69,0.554,0.805,0.189,0.641,0.534,0.794,0.995,0.308,0.32,0.823,0.469,0.329,0.404]' data-type="detect" data-source="https://orthodoxia.pl/wp-content/uploads/2021/09/8.-Choroby-nowotworowe-pluc-prof.-Robert-Mroz-64-str.mp3" data-playfrom="off" style=" width: 100%;"><div class="feed-dzsap feed-artist-name">prof. dr hab. n. med. Robert M. Mróz</div><div class="feed-dzsap feed-song-name">Rak płuca. Choroby nowotworowe płuc</div><div class="meta-artist track-meta-for-dzsap"><span class="the-artist first-line"><span class="first-line-label">prof. dr hab. n. med. Robert M. Mróz</span></span><span class="the-name the-songname second-line">Rak płuca. Choroby nowotworowe płuc</span></div><div class="menu-description"><span class="the-artist">prof. dr hab. n. med. Robert M. Mróz</span><span class="the-name">Rak płuca. Choroby nowotworowe płuc</span></div><div class="extra-html-in-controls-right" style="opacity:0;"> <div class="player-but sharer-dzsap-but dzsap-multisharer-but"><div class="the-icon-bg"></div>{{svg_share_icon}}</div></div><div class="extra-html" data-playerid="16443" style="opacity:0;"><div class="extra-html--left "><span class="btn-zoomsounds btn-like"><span class="the-icon">{{heart_svg}}</span><span class="the-label hide-on-active">Lubię to</span><span class="the-label show-on-active">Lubię to</span></span> <a rel="nofollow" target="_blank" href="https://orthodoxia.pl?action=dzsap_download&id=16443&songname=Rak+p%C5%82uca.+Choroby+nowotworowe+p%C5%82uc" download class="btn-zoomsounds btn-zoomsounds-download"><span class="the-icon"><i class="fa fa-get-pocket"></i></span><span class="the-label">Pobierz</span></a></div><!-- end .extra-html--left--><div class="dzsap-counter counter-likes"><i class="fa fa-heart"></i><span class="the-number">0</span></div></div></div><script>jQuery(document).ready(function ($){var settings_ap16443 = {  design_skin: "skin-wave"  ,autoplay: "off",disable_volume:"default"  ,loop:"off"  ,cue: "on"  ,embedded: "off"  ,preload_method:"metadata" ,design_animateplaypause:"default" ,skinwave_dynamicwaves:"off"  ,skinwave_enableSpectrum:"off"  ,skinwave_enableReflect:"on",playfrom:"off",default_volume:"default",disable_scrub:"off","action_received_time_total":window.dzsap_send_total_time,soundcloud_apikey:""  ,skinwave_comments_enable:"off",settings_php_handler:window.ajaxurl,skinwave_mode:"normal",skinwave_wave_mode:"canvas",pcm_data_try_to_generate: "on","pcm_notice": "off","notice_no_media": "on",skinwave_wave_mode_canvas_waves_number: "3",skinwave_wave_mode_canvas_waves_padding: "1",skinwave_wave_mode_canvas_reflection_size: "0.25",design_color_bg: "2486d6",design_wave_color_progress: "6b6b6b",design_color_highlight: "6b6b6b",skinwave_wave_mode_canvas_mode:"normal",preview_on_hover:"off",skinwave_comments_playerid:"16443",embed_code:"&lt;iframe src=&#039;https://orthodoxia.pl?action=embed_zoomsounds&amp;type=player&amp;margs=eyJjb25maWciOiJza2luLXdhdmUtd2l0aC1tdWx0aXNoYXJlci1idXR0b24tYW5kLWVtYmVkIiwic291cmNlIjoiMTY0NDMiLCJ0eXBlIjoiZGV0ZWN0IiwiZW5hYmxlX2xpa2VzIjoib24iLCJhcnRpc3RuYW1lIjoiIiwic29uZ25hbWUiOiIiLCJlbmFibGVfZG93bmxvYWRfYnV0dG9uIjoib24iLCJ3cmFwcGVyX2ltYWdlX3R5cGUiOiJ6b29tc291bmRzLXdyYXBwZXItYmctY2VudGVyIn0%3D&#039; style=&#039;overflow:hidden; transition: height 0.3s ease-out;&#039; width=&#039;100%&#039; height=&#039;152&#039; scrolling=&#039;no&#039; frameborder=&#039;0&#039;&gt;&lt;/iframe&gt;"
,php_retriever:"https://orthodoxia.pl/wp-content/plugins/dzs-zoomsounds/soundcloudretriever.php" }; try{ dzsap_init(".ap_idx_16438_1",settings_ap16443); }catch(err){ console.warn("cannot init player", err); } });</script>
	<div class="wpb_text_column wpb_content_element " >
		<div class="wpb_wrapper">
			<p><img loading="lazy" class="alignleft wp-image-15911" src="https://orthodoxia.pl/wp-content/uploads/2021/07/0x0-300x197.jpg" alt="" width="190" height="125" srcset="https://orthodoxia.pl/wp-content/uploads/2021/07/0x0-300x197.jpg 300w, https://orthodoxia.pl/wp-content/uploads/2021/07/0x0-768x503.jpg 768w, https://orthodoxia.pl/wp-content/uploads/2021/07/0x0.jpg 975w" sizes="(max-width: 190px) 100vw, 190px" /></p>
<p style="text-align: left;"><em>Cykl audycji &#8220;Pytanie do specjalisty&#8221; powstał dzięki wsparciu Urzędu Marszałkowskiego Województwa Podlaskiego w ramach zadań publicznych w sferze ochrony i promocji zdrowia na realizację w 2021 roku.</em></p>

		</div>
	</div>
</div></div></div></div><div class="vc_row wpb_row vc_row-fluid dt-default" style="margin-top: 0px;margin-bottom: 0px"><div class="wpb_column vc_column_container vc_col-sm-12"><div class="vc_column-inner"><div class="wpb_wrapper">
	<div class="wpb_text_column wpb_content_element " >
		<div class="wpb_wrapper">
			<p><b>Panie Profesorze, czy w dobie pandemii udaje się czasami pośpiewać?</b></p>
<p><span style="font-weight: 400;">Tak, nawet przedwczoraj byłem w studiu w Warszawie, wsiadłem w samochód po pracy w klinice, nagrałem ciekawą &#8211; myślę &#8211; piosenkę. Potem o godz. 5 wsiadłem w samochód i o 8 byłem w pracy. </span></p>
<p><b>O czym jest ta piosenka, jeśli to nie tajemnica?</b></p>
<p><span style="font-weight: 400;">O miłości, która się miała nie zdarzyć. Piosenka nie jest pisana przeze mnie. Mogę zdradzić, że  zostałem zaproszony na płytę Marka Dyjaka i zaśpiewałem w duecie z bardzo znaną postacią w świecie muzyki i filmu, ale tego już nie zdradzę.</span></p>
<p><b>O muzyce można by pewnie długo rozmawiać. Ale nasza codzienność zmodyfikowana została przez pandemię, która przetacza się przez cały świat. W dobie koronawirusa inni pacjenci giną, nie docierają do lekarzy. Jednym z takich problemów, który został przez pandemię zaniedbany, są chyba schorzenia nowotworowe płuc?</b></p>
<p><span style="font-weight: 400;">Tak to prawda. To z czym mierzymy się już półtora roku, czyli covid, wywarł wpływ na to, że pacjenci z rakiem płuca, mam wrażenie, zostali zapomniani przez system i świat. Trudno się dziwić, że skupiliśmy się na walce z koronawirusem, ale to, co wydarzyło się u pacjentów z rakiem płuca, nie ma precedensu. Ci ludzie przez wiele miesięcy pozostawali w domach, z nowymi dla nich dolegliwościami, takimi jak kaszel, zmiana charakteru kaszlu, postępująca duszność, krwioplucie, nawracające infekcje układu oddechowego. Z różnych powodów nie zgłaszali się do lekarza, bądź zgłaszali się do lekarza pierwszego kontaktu i natrafiali na teleporady, których skuteczność w tym przypadku jest bliska zeru. I tak przez wiele miesięcy tacy pacjenci pozostawali w domach, a nowotwór rósł. </span></p>
<p><b>Co to za choroba rak płuca?</b></p>
<p><span style="font-weight: 400;">Rak płuca to nowotwór złośliwy układu oddechowego. Najczęściej z komórek nabłonka dróg oddechowych oskrzeli, ale również z pęcherzyków płucnych, rozwijają się komórki nowotworowe, które „uciekły” spod nadzoru immunologicznego. Otóż w naszym organizmie codziennie toczy się walka między nowo powstającymi nowotworami, w takim bardzo, bardzo wczesnym stadium, a tzw. nadzorem immunologicznym, czyli naszym układem odpornościowym, który pilnuje, aby te komórki nowotworowe nie mogły się rozwijać i na tej bardzo wczesnej fazie zakończyły swoje życie. Sprawny układ immunologiczny powoduje, że nowotwory nie rozwijają się.  Natomiast gdy dochodzi do upośledzenia tego nadzoru, np. w przewlekłej depresji, w przewlekłym osłabieniu odporności, np. u osób, które są w podeszłym wieku, mają liczne choroby współistniejące, ten układ immunologiczny może zawodzić. Wtedy z własnych komórek organizmu – w tym przypadku w układzie oddechowym – rozwija się nowotwór i to on powoduje te dolegliwości, o których wspominałem. A mianowicie pojawienie się u palaczy innego kaszlu, niż ten zwykły odkrztuśny poranny, albo pojawienie się przewlekłego kaszlu u osób niepalących, to też postępująca duszność, nawracające infekcje układu oddechowego. Mały guzek zamyka oskrzela, wokół niego tworzy się środowisko sprzyjające rozwojowi bakterii, co powoduje, że rozwija się niewielkie zapalenie. Objawem może być niewielka zwyżka ciepłoty ciała, niewielki kaszel. Im większy guz, tym rozmiar zapalenia jest większy. Wtedy zwykle z objawami typowo zapalnymi pacjent zgłasza się  do lekarza pierwszego kontaktu. Lekarz, szczególnie jeśli jest to teleporada, rozpoznaje infekcję układu oddechowego, nie myśli o nowotworze. Podaje antybiotyk, jeden, drugi, co powoduje przejściową poprawę, bo antybiotyk działa na bakterie. Ale nie działa na ten rozwijający się guz, a więc jest tylko kwestią czasu, kiedy pojawi się kolejna infekcja i z taką kolejną infekcją pacjent znowu idzie do lekarza pierwszego kontaktu, znowu otrzymuje kolejny kurs antybiotykowy. Rekordziści z rozwijającym się nowotworem potrafili nie zgłaszać się do specjalisty nawet przez 6-9 miesięcy.</span></p>
<p><b>Brzmi to dramatycznie. Jak częste jest to schorzenie w naszej populacji? Ilu Podlasian choruje na raka płuca?</b></p>
<p><span style="font-weight: 400;">Zapadalność w całej Polsce to 23 tys. nowych przypadków rocznie, więc możemy mówić u nas o ok. 2 tys. nowych pacjentów. Niestety, śmiertelność jest podobna. Tyle samo pacjentów umiera, a szacuje się, że to nawet są liczby wyższe, choć to trudno wytłumaczyć.</span></p>
<p><b>Powtórzmy więc, jakie objawy powinny nas zaniepokoić? Kiedy nie zadawalać się teleporadą, domagać się badań dodatkowych?</b></p>
<p><span style="font-weight: 400;">Gdy mamy uporczywy, zazwyczaj suchy kaszel lub zmianę charakteru kaszlu. Również ból w klatce piersiowej, postępująca duszność, nawracające infekcje układu oddechowego, które tylko przejściowo ulegają poprawie. Niezwykle ważne jest, by domagać się od lekarza wykonania zdjęcia rtg klatki piersiowej, bo nawet gdy w badaniu przedmiotowym rozpoznamy zapalenie płuc, nie możemy wykluczyć rozwijającego się nowotworu. Tym pierwszym ogniwem rozstrzygającym, skłaniającym do dalszej diagnostyki w kierunku raka płuca, jest zdjęcie rtg płuc. To badanie proste, dostępne, wystarczy tylko uzyskać skierowanie i je wykonać.</span></p>
<p><b>Czy niewielka ilość krwi w plwocinie powinna nas zaniepokoić?</b></p>
<p><span style="font-weight: 400;">Tak, krwioplucie może być wczesnym objawem raka płuca. Wtedy, zazwyczaj myjąc zęby i odpluwając, osoba już chora stwierdza takie charakterystyczne czerwone kropki bądź żyłki na niezmienionej  plwocinie. To krwioplucie spowodowane jest porażeniem włośniczek, czyli drobnych naczyń krwionośnych, przez rozwijający się nowotwór. Tak też może się dziać w infekcji wirusowej, dlatego każde krwioplucie powinno skłaniać do zgłoszenia się do lekarza pierwszego kontaktu lub specjalisty. Jak krwioplucie jest bardziej masywne, gdy widoczna jest już jasna krew w plwocinie, to jest to objaw już późnego raka płuca. To tzw. krwioplucie z nadżarcia, czyli kiedy nowotwór nadżera naczynie krwionośne. </span></p>
<p><b>A jak jest z wydolnością, sprawnością czy tolerancją wysiłku u pacjentów?</b></p>
<p><span style="font-weight: 400;">Na nowotwory płuc najczęściej chorują palacze, którzy zwykle chorują też na POChP, czyli przewlekłe zapalenie oskrzeli i rozedmę płuc. I ta choroba powoduje, że u pacjentów jest upośledzona wydolność układu oddechowego, wydolność fizyczna. Natomiast rozwijający się rak upośledza wydolność dopiero w późnej fazie, gdy pojawiać się może wysięk w jamie opłucnowej, gdy nowotwór zajmuje już dużą objętość układu oddechowego. Ale zazwyczaj ta upośledzona wydolność wiąże się z leżącą u podstaw raka płuca odtytoniową POChP.</span></p>
<p><b>Trafiamy do lekarza, robimy zdjęcie rtg płuc. Co dzieje się dalej przy podejrzeniu choroby nowotworowej?</b></p>
<p><span style="font-weight: 400;">Dzisiaj w Uniwersyteckim Szpitalu Klinicznym w Białymstoku dysponujemy naprawdę bardzo dobrą aparaturą, bardzo dobrym know-how, czyli systemem Lung Cancer Unit, który powoduje bardzo szybką ścieżkę diagnostyczna, pozwalającą nam na pełne rozpoznanie oraz ustalenie rodzaju i przygotowanie do leczenia pacjenta między 5 a 10 dniem od zgłoszenia się. To jest naprawdę duże osiągnięcie organizacyjne, logistyczne. Skupiamy dzisiaj wszystkich specjalistów zajmujących się leczeniem raka płuca w LCU w USK. To jest coś, z czego bardzo się cieszymy. Rak płuca jest chorobą koszmarną, ale zależy nam bardzo na wczesnym rozpoznaniu, bo tylko zabieg operacyjny, do którego może dojść tylko we wczesnej fazie nowotworu,  pozwala nam na pełne wyleczenie pacjenta, usunięcie doszczętne nowotworu z układu oddechowego. Tylko wtedy rokowanie co do życia jest najlepsze. A gdy pacjent zgłasza się do nas w późnym stadium, w fazie rozsiania choroby, możemy już tylko zastosować leczenie paliatywne, a nie radykalne. </span></p>
<p><b>Jakie badania dodatkowe czekają pacjenta w trakcie diagnostyki, konsultacji w ramach Lung Cancer Unit?</b></p>
<p><span style="font-weight: 400;">Przede wszystkim obrazowanie, czyli tomografia komputerowa klatki piersiowej, tzw. PET CT, czyli pozytonowa emisyjna tomografia komputerowa, która pozwala na bardzo precyzyjne zlokalizowanie nowotworu i sprawdzenie, czy nowotwór się nie rozsiał, na sprawdzenie lokalizacji w całym ciele. To też usg jamy brzusznej, klatki piersiowej. Może też to być tomografia brzucha.</span></p>
<p><span style="font-weight: 400;">Drugą grupą są badania endoskopowe. Dzisiaj dysponujemy bardzo zaawansowanymi aparatami, jak   videobronchoskopami, co pozwala nam na obrazowanie drzewa oskrzelowego,  wejście głęboko do oskrzeli. Na końcu tych videobronchoskopów znajdują się sondy usg, które pozwalają nam na zastosowanie techniki obrazującej to, co znajduje się za ścianą oskrzeli. Jeszcze do niedawna mogliśmy oglądać tylko wnętrze oskrzeli. Dzisiaj możemy  szukać guza lub zmienionych nowotworowo węzłów chłonnych. Pod kontrolą usg nakłuwamy cieniutką igiełką te podejrzane zmiany, aby uzyskać tkankę do badania histologicznego. Podstawą do rozpoznania jest obrazowanie pod mikroskopem. Bo określenie typu histologicznego raka płuca decyduje o rodzaju leczenia. Również tę tkankę kierujemy na zaawansowane badania genomiczne. W USK mamy też świetną pracownię genomiczna, gdzie określamy mutacje, które zachodzą w genach raka. Bo dziś mówimy o medycynie spersonalizowanej. Przygotowujemy leczenie „na miarę”, bardzo precyzyjnie dostosowane do typu i podtypu genetycznego raka płuca.</span></p>
<p><b>Wspomniał pan o  zespole, który diagnozuje pacjenta. Kto wchodzi w jego skład oprócz kluczowych pulmonologów?</b></p>
<p><span style="font-weight: 400;">Wszyscy jesteśmy kluczowi: pulmonolog, radiolog, radioterapeuta, chirurg klatki piersiowej, onkolog kliniczny, patolog. Również dietetyk, psycholog kliniczny, koordynator konsylium. To wszystko są specjaliści, którzy pozwalają nam na podejmowanie decyzji w jednym miejscu i jednym czasie, dyskutować nad optymalnym leczeniem. Możemy też wspólnie dobierać ścieżkę diagnostyczną. Zwykle 80 proc. pacjentów to tzw. pacjenci typowi, gdzie mamy ustalone algorytmy postępowania. Natomiast gdy trafiają do nas chorzy bardziej skomplikowani, wtedy konsylium jest nieocenione.</span></p>
<p><b>Badania genomiczne dają nowe możliwości w planowaniu leczenia. To znak naszych czasów?</b></p>
<p><span style="font-weight: 400;">Tak, to XXI wiek. Jestem dumny, że w Białymstoku mamy takie laboratorium w Zakładzie Patomorfologii UMB, które niedawno uzyskało bardzo wysoki  certyfikat jakości pozwalający na prowadzenie tychże badań genomicznych. Dlaczego to takie ważne?  Jeszcze do niedawna opieraliśmy się tylko na typie histologicznym i wyróżnialiśmy podstawowe typy raka płuca:  drobnokomórkowy i niedrobnokomórkowy. Dzisiaj to nie wystarcza. U tych pacjentów, których nie możemy zoperować, nie dysponujemy tylko chemioterapią, ale takimi metodami jak chemioradioterapia, immunoterapia. I te typy leczenia uzależnione są od rodzaju mutacji, które stwierdzamy w nowotworze, a te mutacje wykrywane są właśnie dzięki badaniom genomicznym. Cieszymy się, że mamy laboratorium w Białymstoku i możemy poznać wyniki badań w kilka dni, bo zależy nam na czasie. To nie jest tak, że rak rośnie wolno. Każdy dzień jest na wagę złota i tak jak wspominałem, naszym celem jest pełna diagnostyka między 5 a 10 dniem od zgłoszenia pacjenta.</span></p>
<p><b>Co predysponuje do nowotworu płuc? Wiemy, że kluczowe jest palenie papierosów i wszelkiego tytoniu. Wiadomo, że w dymie tytoniowym znajduje się ok. 2 tys. substancji toksycznych, jak elementy trutki na szczury. A jakie są jeszcze inne czynniki ryzyka?</b></p>
<p><span style="font-weight: 400;">Dym tytoniowy to jest to, czego boimy się najbardziej. Dzisiaj już nawet mówimy o 7 tys. szkodliwych, rakotwórczych substancji w nim się znajdujących. Jest to nie tylko palenie czynne, ale i bierne. Jak ktoś pali w domu, jego domownicy też są narażeni na dym tytoniowy, i nawet ci niepalący czynnie są w grupie ryzyka. Natomiast innymi czynnikami predysponującymi do zachorowania są te mające wpływ na naszą odporność, nasz nadzór immunologiczny, mianowicie niedożywienie, depresja, choroby przewlekłe, stres. W mniejszym stopniu wpływ ma narażenie zawodowe na substancje toksyczne, jak np. ołów. Przede wszystkim jest to jednak dym tytoniowy. Dlatego wszystkich palaczy namawiam do zgłoszenia się do specjalisty. Nawet jak ktoś wielokrotnie próbował rzucić palenie i bezskutecznie, proszę się nie zrażać. Proszę zgłosić się do specjalisty pulmonologa, my wiemy jak pomóc rzucić ten straszny nałóg.</span></p>
<p><b>A jak jest z wpływem na rozwój nowotworu płuc zanieczyszczenia środowiska? Jesteśmy u progu sezonu grzewczego, z kominów za chwilę zacznie wydobywać się dym o różnych zapachach.  </b></p>
<p><span style="font-weight: 400;">Dobrze, że my możemy cieszyć zielonymi płucami Polski, nie mamy takiej atmosfery jak mieszkańcy Małopolski, Krakowa, okolic Żywca, bądź Chełma, ale w dalszym ciągu mamy wpływ na to, by powietrze było czystsze, szczególnie w okresie grzewczym. Już nie tylko palenie śmieci czy plastiku  bardzo zanieczyszcza powietrze, ale też spalanie węgla, szczególnie węgla zasiarczonego, tego taniego. Zanieczyszczone powietrze to też istotny czynnik rozwoju chorób układu oddechowego, jak POChP, astma oskrzelowa i oczywiście nowotwór płuca. </span></p>
<p><b>Jakie możliwości terapeutyczne oferuje dzisiejsza nauka? Jak wygląda leczenie nowotworu płuca?</b></p>
<p><span style="font-weight: 400;">Dzięki najnowszym technikom endoskopowym i obrazowym możemy określić zaawansowanie nowotworu, co jest krytyczne dla planowania leczenia. Jeśli nowotwór jest w stadium zlokalizowanym, kwalifikuje się do zabiegu operacyjnego i dążymy do tego, by wszystkich pacjentów potencjalnie operacyjnych móc zoperować. Nie wszystkich udaje się zoperować, mimo nawet wczesnej postaci nowotworu, najczęściej z takiego względu, że choroby towarzyszące, jak POChP, poczyniły już takie spustoszenie w organizmie, że potencjalne usunięcie nawet niewielkiego obszaru objętości płuc razem z nowotworem jest niemożliwe, bo pacjent nie przeżyłby operacji. Jeżeli nowotwór już rozwinął się na tyle, że mówimy o tzw. chorobie rozsianej lub na tyle duży, że nacieka duże struktury klatki piersiowej i nie jest możliwe jego doszczętne usunięcie, sięgamy po inne techniki: radioterapię, chemioterapię i ostatnio immunoterapię. I metody skojarzone: radiochemioterapię przedoperacyjną, zabieg, immunoterapię. Możemy to leczenie zamiennie stosować. Dysponując profilem genetycznym nowotworu możemy planować precyzyjnie techniki, sposoby leczenia w sekwencjach następujących po sobie, co powoduje, że możemy powoli mówić o raku płuca jako o chorobie przewlekłej. </span></p>
<p><b>Jakie jest rokowanie w raku płuca?</b></p>
<p><span style="font-weight: 400;">Zależy od stopnia zaawansowania i typu histologicznego raka płuc. Jeżeli mamy do czynienia z niedrobnokomórkowym rakiem płuc &#8211; a tych jest najwięcej &#8211; we wczesnym, operacyjnym stadium, możemy mówić o dobrym rokowaniu, o pełnym usunięciu choroby z organizmu. Jeśli jest to wczesny nowotwór, zazwyczaj objętość usuwana z płuc jest też niewielka. Płuca niezmienione chorobowo mają bardzo duży zapas na wysiłek. Zdecydowanie najlepsze rokowanie jest wtedy, gdy możemy pacjenta zoperować i usunąć guz z płuc. Natomiast w przypadku tych technik skojarzonych: chemio-, radio- i immunoterapii, mówimy zwykle już o wydłużeniu życia i czas przeżycia takich chorych sięga tylko w niewielkim odsetku 5 lat.</span></p>
<p><b>Immunoterapia &#8211; co w niej jest takiego szczególnego, co daje pacjentowi?</b></p>
<p><span style="font-weight: 400;">Najpierw może parę słów o chemioterapii. Założenia chemioterapii polegały na tym, że substancje, które tam podajemy, niszczą tzw. szybko dzielące się komórki, jakimi są komórki nowotworowe. Ale takie są też np. komórki włosa, nabłonka przewodu pokarmowego. Dlatego chemioterapia nie jest leczeniem bardzo precyzyjnym, powoduje szereg działań ubocznych. Dziś mamy leki, które je minimalizują, ale chemioterapia dociera do całego organizmu i może mieć wpływ na funkcjonowanie ważnych dla życia organów. Natomiast immunoterapia opiera się na wspomaganiu układu immunologicznego. Nawet jak nowotwór wymknie się spod kontroli nadzoru immunologicznego, a wymknie się też dlatego, że nowotwór sam w sobie produkuje różnego rodzaju substancje blokujące układ immunologiczny. Immunoterapia ma przeciwdziałać tym blokadom, które powoduje w komórkach nowotwór. Przez podawanie przeciwciał w precyzyjny sposób walczymy z nowotworem na poziomie submolekularnym, czyli tym wewnątrzkomórkowym, przeciwdziałając tym efektom negatywnym, co powoduje, że nasze komórki odpornościowe zaczynają zwalczać nowotwór. To bardzo precyzyjne działanie, w odróżnieniu od chemioterapii, nie obarczone tak dużą ilością działań ubocznych. Odwracamy proces, powodujemy, że nasze własne komórki zaczynają walczyć z nowotworem. I dotyczy to całego ciała. Jeśli mamy do czynienia z przerzutami odległymi, to nawet do mózgu, gdzie nie docierała nawet najbardziej agresywna chemioterapia, immunoterapia dociera. Nawet w nowotworach rozsianych mamy niewspółmierne efekty. Czas przeżycia pacjentów przy zastosowaniu precyzyjnej immunoterapii jest 3-5 letni, gdy przy chemioterapii czas przeżycia 2-letni był dużym osiągnięciem.</span></p>
<p><b>Czy przy diagnozowaniu covida, gdzie pacjenci trafiali do szpitala z powodu zaburzeń oddechowych, duszności i wykonywano im zdjęcia rtg, udawało się przy okazji wykryć nowotwory?</b></p>
<p><span style="font-weight: 400;">Tak, nawet kilka dni temu byli w poradni pacjenci, ozdrowieńcy pocovidowi, u których wykonywaliśmy badania kontrolne i niestety okazało się, że jakkolwiek covid wycofał się, to stwierdziliśmy, że mamy do czynienia z podejrzeniem rozwijającego się nowotworu. W większości dotyczy to palaczy. </span></p>
<p><span style="font-weight: 400;">Chcę zwrócić uwagę na jeszcze jedną sprawę. O ile dobrą rzeczą jest kierowanie pacjentów z kaszlem, krwiopluciem, nawracającymi infekcjami do specjalistów, tak niedobrą jest kierowanie na zdjęcie rtg lub nawet tomografię komputerową płuc osób, które łagodnie przechorowały covid, nie mają żadnych objawów. Te badania są wtedy niewskazane. Dzisiaj, gdy jeszcze mierzymy się z falą pacjentów pocovidowych, to tylko blokuje nasze poradnie. Wykonujemy te zdjęcia bezzasadnie. </span></p>
<p><b>Elementem, który upośledza naszą odporność, jest też stosowanie nieuzasadnione antybiotyków, które przyjmujemy na każde przeziębienie. </b></p>
<p><span style="font-weight: 400;">W pulmonologii, medycynie rodzinnej, antybiotyki to niezwykła broń, która zmieniła obraz medycyny, bez nich nie wyobrażamy sobie dzisiaj walki z szeregiem chorób, głównie infekcyjnych. Niemniej jednak, jest to broń obosieczna. Nadużywanie antybiotyków często spowodowane jest nieprawidłowym stosowaniem, np. podawaniem u osób w wieku dojrzałym antybiotyków uważanych dziś za nieskuteczne, co powoduje, że on nie pomaga, ale skutecznie zabija florę bakteryjną jelit. </span></p>
<p><span style="font-weight: 400;">Nie bójmy się antybiotyków, ale bójmy się ich nieprawidłowego stosowania. </span></p>
<p><b>Z naszej rozmowy wynika ważny wniosek, że powinniśmy wzmacniać naszą odporność. Jakie zalecenia ma tu pulmonolog?</b></p>
<p><span style="font-weight: 400;">Takie jak większość specjalistów: aktywność fizyczna, dobre odżywianie (bo otyłość to nie tylko odkładanie się tkanki tłuszczowej, ale ciężka choroba metaboliczna, która wpływa na odporność i funkcjonowanie całego organizmu). A także unikanie używek, niepalenie papierosów. Nie mówię tu nic szczególnego, ale wystarczy to zastosować. </span></p>

		</div>
	</div>
</div></div></div></div><div class="vc_row wpb_row vc_row-fluid dt-default" style="margin-top: 0px;margin-bottom: 0px"><div class="wpb_column vc_column_container vc_col-sm-12"><div class="vc_column-inner"><div class="wpb_wrapper"></div></div></div></div><div class="vc_row wpb_row vc_row-fluid dt-default" style="margin-top: 0px;margin-bottom: 0px"><div class="wpb_column vc_column_container vc_col-sm-12"><div class="vc_column-inner"><div class="wpb_wrapper">
	<div class="wpb_text_column wpb_content_element " >
		<div class="wpb_wrapper">
			<div class="hr-thin"></div>
<p style="text-align: center;"><a href="https://orthodoxia.pl/pytanie-do-specjalisty"><strong>Więcej audycji z cyklu &#8220;Pytanie do specjalisty&#8221;</strong></a></p>

<a href='https://orthodoxia.pl/pytanie-do-specjalisty-covid-19-objawy-i-leczenie/zrzut-ekranu-2019-03-31-o-22-42-40-2/'><img width="1341" height="370" src="https://orthodoxia.pl/wp-content/uploads/2021/07/Zrzut-ekranu-2019-03-31-o-22.42.40.jpg" class="attachment-full size-full" alt="" loading="lazy" srcset="https://orthodoxia.pl/wp-content/uploads/2021/07/Zrzut-ekranu-2019-03-31-o-22.42.40.jpg 1341w, https://orthodoxia.pl/wp-content/uploads/2021/07/Zrzut-ekranu-2019-03-31-o-22.42.40-300x83.jpg 300w, https://orthodoxia.pl/wp-content/uploads/2021/07/Zrzut-ekranu-2019-03-31-o-22.42.40-1024x283.jpg 1024w, https://orthodoxia.pl/wp-content/uploads/2021/07/Zrzut-ekranu-2019-03-31-o-22.42.40-768x212.jpg 768w" sizes="(max-width: 1341px) 100vw, 1341px" /></a>


		</div>
	</div>
</div></div></div></div><div class="vc_row wpb_row vc_row-fluid dt-default" style="margin-top: 0px;margin-bottom: 0px"><div class="wpb_column vc_column_container vc_col-sm-12"><div class="vc_column-inner"><div class="wpb_wrapper"></div></div></div></div>
]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
	</channel>
</rss>
